Սինգապուրի Ազգային համալսարանի (NUS Medicine) Յոնգ Լու Լին բժշկական դպրոցի գիտնականները հայտնաբերել են, որ CHRNA3 գենը կարգավորում է ալկոհոլի նկատմամբ օրգանիզմի զգայունությունը։ Արդյունքները հրապարակվել են Journal of Neuroscience (JNeurosci) ամսագրում։

Պարզելու համար, թե ինչպես է գենետիկան ազդում ալկոհոլի օգտագործման հակումի վրա, գիտնականները կիրառել են «երկու տարբերակից ընտրության» մեթոդը. փորձի շրջանակում փորձարկվողները կարող էին կամավոր ընտրել՝ խմել ալկոհոլ, թե ոչ։ Այսպես հաջողվել է գնահատել ալկոհոլի նկատմամբ հակման և զզվանքի աստիճանը, ինչպես նաև վերլուծել ուղեղի նեյրոմեդիատորների ընկալիչների աշխատանքի համար պատասխանատու գեների ակտիվությունը։ Գիտնականները պարզել են, որ ակտիվ CHRNA3 ունեցող մարդիկ ավելի ուժեղ ձգտում են զգացել ալկոհոլի նկատմամբ։

Նորմայում, կարճատև ալկոհոլ օգտագործելու ցանկությունը արագորեն փոխարինվում է զզվանքով՝ դոզայի ավելացմանը զուգահեռ։ Սակայն CHRNA3 գենում մուտացիա ունեցող լաբորատոր մոդելների մոտ այս անցումը տեղի էր ունենում ավելի դանդաղ. կենդանիներն ավելի երկար էին ալկոհոլ օգտագործում և տանում էին ավելի բարձր կոնցենտրացիաներ։

Մուտացիան փոխել է գլուտամատի և ԳԱՄՔ-ի ընկալիչների ակտիվությունը, որոնք պատասխանատու են ուղեղում գրգռող և արգելակիչ ազդանշանների հավասարակշռության համար։ Սա նվազեցրել է ալկոհոլի տիպիկ հանգստացնող ազդեցությունը ցածր չափաբաժինների դեպքում և փոխել է վարքագծային արձագանքը։

«Մեր հետազոտությունը ուղղակի փորձարարական ապացույցներ է տրամադրում այն մասին, որ ChrNA3-ը կարգավորում է ալկոհոլի նկատմամբ զգայունությունը։ Տարբերակները, որոնք փոխում են դրա ֆունկցիան, կարող են բարձրացնել մարդկանց մոտ առկա կախվածության ռիսկը։ Այս ռիսկի գործոնները հասկանալը թույլ կտա ստեղծել կանխարգելման և բուժման ավելի արդյունավետ մեթոդներ», - նշել է հետազոտության ղեկավար Աջայ Ս. Մաթուրուն։

Այժմ գիտնականները նախատեսում են ընդլայնել հետազոտությունները։ Նրանք պատրաստվում են վերլուծել CHRNA5-CHRNA3-CHRNB4 գեների կլաստերի մեկուսի և համակցված մուտացիաների փոխազդեցությունը և գնահատել դրանց կապը հոգեակտիվ նյութերից կախվածության հետ։