Թեքսասի համալսարանին առընթեր Մ.Դ. Անդերսոնի անվան քաղցկեղի կենտրոնի հետազոտողները հայտնաբերել են ջերմային շոկի HSP90 սպիտակուցի նոր դերը քաղցկեղի նախատրամադրվածության և ուռուցքի բուժման նկատմամբ դիմադրության մեջ։

Molecular Cell բժշկագիտական հանդեսում հրապարակված հետազոտության մեջ նրանք ցույց են տվել, որ HSP90-ը կարող է «մեղմացնել» BRCA1 գենի որոշակի մուտացիաների ազդեցությունը՝ արդյունավետորեն քողարկելով դրանց վնասակար ազդեցությունը և հետաձգելով կրծքագեղձի քաղցկեղի զարգացումը։ Սակայն հենց այս ունակությունն է, որը խոցելիություն է ստեղծում ուռուցքային բջիջներում. HSP90-ի արգելափակումը կարող է վերականգնել քաղցկեղի բջիջների զգայունությունը թերապիայի նկատմամբ։

Գենետիկայի դոցենտ Գեորգիոս Կարասի գլխավորած հետազոտությունը բացահայտել է նաև նշաններ, որոնք հնարավորություն են տալիս նախապես հայտնաբերել, թե երբ է ակտիվանում այդ HSP90 «բուֆերային» մեխանիզմը։ Դա կարող է օգնել անհատականացնել ախտորոշումը, կանխատեսումը և համակցված բուժման ռեժիմների ընտրությունը՝ բուժման արդյունքները բարելավելու համար։

Ջերմային շոկի սպիտակուցները պաշտպանում են բջիջները սթրեսից՝ վերականգնելով վնասված կամ սխալ ծալված սպիտակուցները, բայց դրանք կարևոր են նաև նորմալ պայմաններում։ HSP90-ը օգնում է շատ սպիտակուցների ճիշտ ծալվել և կարող է քողարկել գենետիկական սխալների հետևանքները: BRCA1 գենը կարևոր ուռուցքի ճնշիչ է, և դրա մուտացիաները մեծացնում են կրծքագեղձի և ձվարանների քաղցկեղի առաջացման ռիսկը։

Գիտնականները հայտնաբերել են, որ HSP90-ը կարող է քողարկել այդ մուտացիաներից մի քանիսի հետևանքները՝ հնարավորություն տալով դրանց պահպանվել պոպուլյացիայի մեջ և հետաձգելով հիվանդության սկիզբը: Ավելին, նման «քողարկված» մուտացիաներ կրող ուռուցքներն ավելի քիչ են արձագանքում PARP արգելակիչ թերապիային, և այդ դիմադրությունը ուղղակիորեն կախված է HSP90 ակտիվությունից: Հետաքրքիր է, որ HSP90-ի բուֆերային ունակությունը հեշտությամբ խաթարում են արտաքին գործոնները, մասնավորապես՝ նույնիսկ սովորական տենդը։

HSP90 արգելակիչի ցածր դեղաչափերի ավելացումը օգնել է հաղթահարել PARP արգելակիչների նկատմամբ դիմադրությունը բուֆերացված BRCA1 մուտացիաներով բջիջներում: Գիտնականները նույնականացրել են նաև բնութագրեր, որոնք կարող են օգտագործվել այդ համակցված թերապիայի համար առավել հարմար բուժառուներին նույնականացնելու համար:

Քանի որ BRCA1 մուտացիաներով շատ բուժառուներ կարող են ունենալ այդ տեսակի թաքնված, HSP90-միջնորդավորված մուտացիա, այդ մոտեցումը կարող է օգտակար լինել նրանց համար: Ժամանակակից ընտրողական HSP90 ինհիբիտորներն արդեն անցնում են կլինիկական փորձարկումներ, և այժմ անհրաժեշտ են իրական բուժառուների վրա հետազոտություններ՝ այդ բուժման արդյունավետությունը հաստատելու համար։