Այն մանուկները, որոնք ծանր են տանում տարածված վիրուսը, զգալիորեն ավելի հաճախ են մանկական տարիքում ասթմա զարգացնում, հատկապես եթե ալերգիան կամ ասթման առկա են նրանց ընտանիքներում։ Այս մասին ցույց է տվել նոր հետազոտությունը։

Գիտնականների կարծիքով՝ մանկության տարիներին շնչառական-սինցիտիալ վիրուսով (RSV) վարակվելը և ալերգիայի նկատմամբ գենետիկ նախատրամադրվածությունը փոխազդում են այնպես, որ երեխաներն ավելի խոցելի են դառնում ասթմայի՝ քրոնիկ հիվանդության նկատմամբ, որն առաջացնում է թոքերի շնչուղիների բորբոքում և այտուց։

Սա նշանակում է, որ նորածիններին վիրուսից պաշտպանելը կարող է օգնել նվազեցնել ասթմայի բեռը կյանքի ուշ շրջանում, ըստ «Science Immunology» ամսագրում հրապարակված ուսումնասիրության:

«Այս հետազոտությունը ընդգծում է, որ իմունային համակարգը հատկապես խոցելի է կյանքի ամենաառաջին շաբաթներին», - ասել է Համիդա Համմադը, աշխատանքի հեղինակներից մեկը և VIB-UGent Center for Inflammation Research (IRC) հետազոտական կենտրոնի ղեկավարը։

«Այդ ընթացքում նույնիսկ մեկ վիրուսային վարակը կարող է որոշել շնչառական առողջությունը տարիներով», - գրավոր մեկնաբանության մեջ Euronews Health-ին հայտնել է նա։

Սովորաբար, վիրուսն առաջացնում է թեթև, մրսածությանը նման ախտանիշներ, բայց մինչև վեց ամսական մանուկների համար այն կարող է ավելի վտանգավոր լինել։ Այն ամեն տարի հանգեցնում է մոտ 213,000 (մինչև հինգ տարեկան) երեխաների հոսպիտալացմանը Եվրոպական միությունում, Նորվեգիայում և Միացյալ Թագավորությունում։

Վերջին տվյալներով՝ ասթմա է ախտորոշվել ԵՄ բնակիչների 5,7%-ի մոտ։ Ցուցանիշները տատանվում են՝ Ռումինիայում 1,5%-ից մինչև Ֆինլանդիայում 9,4%։

Հետազոտողները կարծում են, որ ասթմայի կանխարգելման ուղիներ գտնելը, որն անբուժելի է, հանրային առողջապահության կարևորագույն առաջնահերթությունն է։

Նրանք վերլուծել են 1994-ից մինչև 2018 թվականը Դանիայում ծնված բոլոր երեխաների բժշկական տվյալները և անցկացրել վերահսկվող լաբորատոր փորձեր՝ բացահայտելով վաղ վիրուսային վարակների և ալերգիայի գենետիկ ռիսկերի միջև կապը։

Վարակով հոսպիտալացված նորածինների մոտ ասթմա ախտորոշվել է երեք անգամ ավելի հաճախ, քան նրանց մոտ, ովքեր չեն հոսպիտալացվել, իսկ ռիսկն ավելի բարձր է եղել այն ծանր հիվանդ երեխաների մոտ, որոնց ծնողները ասթմա են ունեցել։

Այլ գիտնականներ նշել են վիրուսի և մանկական ասթմայի միջև կապը, բայց դժվար էր ապացուցել, որ վիրուսն ուղղակիորեն է առաջացնում հիվանդությունը։

Մկների վրա կատարված փորձարարական մոդելներում հետազոտողները պարզել են, որ վիրուսային վարակները փոփոխություններ են գործարկում իմունային համակարգում, ինչի հետևանքով նորածիններն ավելի զգայուն են դառնում տարածված ալերգենների, օրինակ՝ փոշու տիզերի նկատմամբ։ Նրանք նաև պարզել են, որ ալերգիա ունեցող մայրերը երեխաներին փոխանցում են համապատասխան հակամարմիններ, ինչն էլ ավելի է բարձրացնում նրանց զգայունությունը այդ գրգռիչների նկատմամբ։

Հետազոտողների խոսքով՝ ստացված տվյալները կարող են նպաստել վիրուսի դեմ պատվաստումների ավելի ակտիվ կիրառմանը, քանի որ այն ունակ է երկարաժամկետ հեռանկարում բարելավել երեխաների շնչառական առողջությունը։

«Եթե վարակի կանխարգելումը նաև նվազեցնում է ասթմայի ռիսկը, ապա ընտանիքների և առողջապահական համակարգերի համար օգուտները կարող են հսկայական լինել», - ասել է դոկտոր Բարտ Լամբրեխտը, հետազոտության համահեղինակներից մեկը և IRC-ի գիտական տնօրենը։

2023 թվականին Եվրոպական միությունը հաստատել է վիրուսի դեմ առաջին պատվաստանյութը՝ մինչև վեց ամսական մանուկներին պաշտպանելու համար։ Եթե կինը հղիության ընթացքում իմունիզացիա է անցնում, պատվաստանյութն առաջացնում է հակամարմինների արտադրություն, որոնք փոխանցվում են զարգացող պտղին։

Առողջապահության մարմինները խորհուրդ են տալիս պատվաստում կատարել հղի կանանց՝ Բելգիայում, Ֆրանսիայում, Լյուքսեմբուրգում և Սլովենիայում, սակայն ընդգրկվածությունը մնում է անհամասեռ։

«Հիմա եկել է այն պահը, երբ քաղաքականությունը, գիտությունը և մանկաբույժները կարող են միավորվել», - ասել է Լամբրեխտը։