Հայաստանում առողջության համընդհանուր ապահովագրության գործարկման առաջին ինն ամիսներին համակարգի ծառայություններից ավելի հաճախ օգտվել են կանայք, սակայն տղամարդկանց բուժման ծախսերն ավելի բարձր են եղել։ Ինչպես պարզաբանել է Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամի ղեկավար Հայկ Բաբայանը, դա պայմանավորված է նրանով, որ կանայք ավելի հաճախ են հետևում իրենց առողջությանն ու ավելի վաղ են դիմում բուժօգնության, մինչդեռ տղամարդիկ հիվանդանոցներում հաճախ հայտնվում են հիվանդությունների արդեն ուշ փուլերում, երբ թանկարժեք և հրատապ բուժում է պահանջվում։

Լրագրողների հետ զրույցում Բաբայանը նշել է, որ տղամարդկանց և կանանց միջև տարբերությունները դրսևորվում են ոչ միայն դիմելիության հաճախականության, այլև բուժօգնության ծախսերի կառուցվածքի մեջ։

Ծրագրի շահառուների շրջանում կանայք կազմում են 54%, իսկ տղամարդիկ՝ 46%։ Ընդ որում, տղամարդկանց հաշվով հատուցումների գործակիցն ավելի բարձր է. այս խմբի բուժումը համակարգի վրա ավելի թանկ է նստում, քան կանանց բուժումը։

Տղամարդիկ ավելի հաճախ են թանկարժեք միջամտությունների կարիք ունենում

Բաբայանն այս տարբերությունը բացատրել է նախևառաջ սեփական առողջության նկատմամբ ունեցած տարբեր վերաբերմունքով։ Նրա խոսքով՝ կանայք, որպես կանոն, ավելի ուշադիր են իրենց ինքնազգացողության հանդեպ և ավելի հետևողականորեն են դիմում բժշկական օգնության։ Իսկ տղամարդիկ շատ դեպքերում հիվանդանոցում են հայտնվում վերջին պահին, երբ արդեն անհրաժեշտ են լուրջ միջամտություններ, մասնավորապես՝ սիրտ-անոթային համակարգի վիրահատություններ։

Հիմնադրամի ղեկավարն ընդգծել է, որ բժշկի ավելի վաղ դիմելը կարող էր նվազեցնել տղամարդկանց հիվանդությունների բուժման ծախսատարությունը։ Նրա կարծիքով՝ պակաս կարևոր չէ նաև այն, որ ժամանակին արված ախտորոշումը թույլ կտար առողջական խնդիրները լուծել ավելի վաղ փուլերում՝ գործը չհասցնելով անհետաձգելի վիրահատությունների։

Այսպիսով, հիմնադրամի ներկայացրած վիճակագրությունը մատնանշում է դիմելիության հաճախականության և բուժման արժեքի միջև առկա տարբերությունը. կանայք ավելի հաճախ են օգտվում ապահովագրական ծառայություններից, սակայն տղամարդկանց բուժման ծախսերը միջինում ավելի բարձր են։

Միևնույն ժամանակ, ներկայացված տվյալներն ինքնին չեն բացահայտում, թե որքան մեծ է ծախսերի տարբերությունը, և հատկապես որ ախտորոշումներն են ձևավորում դրա հիմնական մասը։ Բաբայանը սիրտ-անոթային վիրահատությունները նշել է որպես թանկարժեք բուժօգնության օրինակներից մեկը, որի կարիքը տղամարդիկ հաճախ ունենում են բժշկի ուշ դիմելու հետևանքով։

Սիրտ-անոթային հիվանդությունները՝ ծախսերի ամենախոշոր ուղղություններից մեկը

Ինն ամսվա ընթացքում հիմնադրամի ծախսերի ընդհանուր կառուցվածքում սիրտ-անոթային վիրաբուժությունը զբաղեցրել է երրորդ տեղը. դրան բաժին է ընկել փոխհատուցումների 11%-ից մի փոքր ավելին։ Ամենախոշոր առանձին ուղղությունը եղել է դեղորայքը՝ ընդհանուր ծախսերի շուրջ 15%-ը, իսկ երկրորդ տեղում ախտորոշիչ հետազոտություններն են։

Դեղորայքային ծախսերի մեջ ևս գերակշռում են սիրտ-անոթային հիվանդությունների բուժման համար նախատեսված դեղամիջոցները. դրանց բաժին է ընկնում մոտ 60%-ը։ Եվս 17%-ը կազմում են շաքարային դիաբետի դեպքում նշանակվող դեղերը։ Ընդհանուր առմամբ, այս երկու խմբերին բաժին է ընկնում դեղորայքի ծախսերի մոտավորապես 80%-ը։

Այս ցուցանիշներն արտացոլում են սիրտ-անոթային հիվանդություններով պայմանավորված զգալի բեռը, սակայն հիմնադրամը չի ներկայացրել տղամարդկանց և կանանց ծախսերի առանձին բաշխվածություն՝ ըստ ախտորոշումների կամ բուժման տեսակների։ Հետևաբար, ծախսերի ընդհանուր կառուցվածքն ուղղակիորեն չի կարելի ապացույց համարել առ այն, որ երկու խմբերի բուժման արժեքի միջև եղած ամբողջ տարբերությունը պայմանավորված է հենց սիրտ-անոթային հիվանդություններով։

Հիմնադրամը տղամարդկանց կոչ է անում ժամանակին դիմել բժշկի

Բաբայանը տղամարդկանց կոչ է արել բժշկի այցելությունը չհետաձգել մինչև լուրջ ախտանշանների ի հայտ գալը։ Նրա գնահատմամբ՝ առողջության նկատմամբ առավել ուշադիր վերաբերմունքն ու ժամանակին բուժօգնության դիմելը թույլ կտան ոչ միայն կրճատել ապահովագրական համակարգի ծախսերը, այլև պացիենտների առողջական խնդիրները լուծել կանխարգելման և վաղ փուլերում բուժման միջոցով։

Հիմնադրամի ղեկավարը նաև նշել է, որ համակարգի գործունեության առաջին տարում բարձր դիմելիությունը մեծապես կապված է մարդկանց մոտ նախկինում կուտակված հիվանդությունների բուժման հետ։ Ինն ամսվա ընթացքում ապահովագրական ծառայություններից օգտվել է ավելի քան 1 միլիոն մարդ, իսկ ապահովագրվածների ընդհանուր թիվը գերազանցել է 1,8 միլիոնը։

Ներկայացված տվյալները նախնական պատկերացում են տալիս նոր համակարգի շրջանակում տղամարդկանց և կանանց կողմից բժշկական ծառայություններից օգտվելու տարբերությունների մասին։ Սակայն ավելի մանրամասն վերլուծության համար կպահանջվեր վիճակագրություն՝ ըստ տարիքի, ախտորոշումների, բուժման տեսակների և յուրաքանչյուր խմբի վրա կատարված փաստացի ծախսերի բաշխվածության։ Ասուլիսի ընթացքում հիմնադրամը նման մանրամասն տվյալներ չի ներկայացրել։