Հայաստանում կյանքի սպասվող տևողությունն առաջիկա երեք տարվա ընթացքում կարող է 79-ից հասնել 80 տարեկանի։ Դա կապվում է բուժօգնության հասանելիության ընդլայնման և առողջության համընդհանուր ապահովագրության ներդրման հետ։ Նման կանխատեսում է ներկայացրել Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամի գլխավոր տնօրենի պաշտոնակատար Հայկ Բաբայանը՝ դա պատճառաբանելով նրանով, որ ապահովագրական համակարգն ավելի մեծ թվով մարդկանց է թույլ տալիս բուժում ստանալ, այդ թվում՝ սիրտ-անոթային հիվանդությունների դեպքում, ինչպես նաև լուծել այն խնդիրները, որոնք տարիներ շարունակ մատնվել են անուշադրության։

Միևնույն ժամանակ Բաբայանը տարանջատում է բժշկական միջամտությունների ազդեցությունը կյանքի տևողության և որակի վրա։ Նրա գնահատմամբ՝ սրտի վիրահատությունները կարող են անմիջականորեն նպաստել կյանքի տևողության երկարացմանը, մինչդեռ կատարակտի բուժումն ու հոդերի փոխարինումը նախևառաջ թույլ են տալիս մարդկանց ավելի երկար պահպանել իրենց ակտիվությունն ու ինքնուրույնությունը։

Կյանքի սպասվող տևողությունը 79 տարի է, առողջ կյանքինը՝ 65–67

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տվյալների և այն վիճակագրական ցուցանիշների համաձայն, որոնց հղում է արել Բաբայանը, Հայաստանում կյանքի սպասվող տևողությունը կազմում է շուրջ 79 տարի։ Ընդ որում, առողջ կյանքի միջին տևողությունը գնահատվում է 65–67 տարի։

Այլ կերպ ասած՝ այս ցուցանիշների միջև տարբերությունը կազմում է մոտավորապես 10–12 տարի։ Հիմնադրամի ղեկավարի խոսքով՝ այդ ժամանակահատվածը պարտադիր չէ, որ կապված լինի միայն ծանր քրոնիկ հիվանդությունների՝ սիրտ-անոթային հիվանդությունների կամ շաքարային դիաբետի հետ։ Կյանքի որակի վրա կարող են ազդել նաև այնպիսի խնդիրներ, որոնք ժամանակին բուժելու դեպքում ենթակա են շտկման, օրինակ՝ կատարակտը և հոդերի հիվանդությունները։

Բաբայանը կարծում է, որ ապահովագրական համակարգի զարգացումը կարող է արագացնել կյանքի սպասվող տևողության աճը։ Նա նշել է, որ միջազգային պրակտիկայում այդ ցուցանիշի մեկ տարով ավելացումը հաճախ տևում է շուրջ տասը տարի, սակայն որոշ երկրներում առողջության համընդհանուր ապահովագրության անցնելուց հետո փոփոխություններն ավելի արագ են տեղի ունեցել։ Որպես օրինակ նա հիշատակել է Հարավարևելյան Ասիայի և Արևելյան Եվրոպայի առանձին երկրներ։

Հիմնադրամի ղեկավարի կանխատեսմամբ՝ Հայաստանում կյանքի սպասվող տևողությունը կարող է 80 տարեկանի հասնել արդեն երեք տարվա ընթացքում։ Սա հենց կանխատեսում է, որը հիմնված է բուժօգնության ընդլայնման պոտենցիալ արդյունքի գնահատման վրա, այլ ոչ թե ապահովագրական համակարգի աշխատանքի արդեն իսկ արձանագրված արդյունք։

Սիրտ-անոթային վիրաբուժությունը կարող է ուղղակիորեն ազդել կյանքի տևողության վրա

Այն երեք ուղղություններից մեկը, որոնք Բաբայանն առանձնացրել է կյանքի տևողության հնարավոր աճի համատեքստում, սիրտ-անոթային վիրաբուժությունն է։ Խոսքը, մասնավորապես, ստենտավորման և դեֆիբրիլյատորների իմպլանտացիայի մասին է։

Հիմնադրամի ղեկավարի խոսքով՝ նման միջամտությունների հասանելիության ընդլայնումը պացիենտներին թույլ է տալիս անհրաժեշտ բուժօգնություն ստանալ ոչ միայն անհետաձգելի իրավիճակներում։ Եթե առողջական վիճակը հրատապ վիրահատություն չի պահանջում, բուժումը հնարավոր է պլանավորել. նախ անցնել հետազոտություն և դեղորայքային թերապիա, իսկ այնուհետև, անհրաժեշտության դեպքում, իրականացնել վիրահատական միջամտություն։

Բաբայանը նշել է, որ սիրտ-անոթային հիվանդությունները համեմատաբար օպերատիվ արձագանք են պահանջում. տարվա ընթացքում հայտնաբերված և վիրահատական բուժման կարիք ունեցող դեպքերի մեծ մասը հաջողվում է սպասարկել հենց նույն տարում։ Սա դրանք առանձնացնում է մի շարք այլ ուղղություններից, որտեղ կուտակված պահանջարկը կարող է պահպանվել մի քանի տարի։

Հենց սիրտ-անոթային միջամտություններն է հիմնադրամի ղեկավարը դիտարկում որպես գործոններից մեկը, որը կարող է անմիջականորեն ազդել կյանքի տևողության վրա։ Ընդ որում, նա առանձին քանակական գնահատական չի ներկայացնում, թե ապահովագրությունը կոնկրետ որքանով կարող է նվազեցնել մահացությունը կամ բարձրացնել այդ ցուցանիշը։

Կատարակտի հեռացման վիրահատությունները կարող են երկու-երեք տարում բարելավել կյանքի որակը

Երկրորդ ուղղությունը կատարակտի վիրահատական բուժումն է։ Բաբայանի խոսքով՝ նման վիրահատությունների կուտակված պահանջարկը հիմնականում կարող է բավարարվել երկու-երեք տարվա ընթացքում։

Նա նշել է, որ կատարակտի հեռացման վիրահատությունների պլանավորումն արդեն իսկ ձգվում է ամիսներով. պացիենտները միջամտությունների համար հերթագրվում են նախապես՝ երբեմն բուժումը պլանավորելով ամառվանից մինչև տարեվերջ ընկած ժամանակահատվածի համար։ Կուտակված պահանջարկի բավարարմանը զուգահեռ՝ վիրահատությունների ծավալն ավելի ու ավելի մեծ չափով կպայմանավորվի հիվանդության նոր դեպքերով և այն պացիենտներով, որոնք առաջին անգամ են դիմում բժշկական օգնության։

Ի տարբերություն սիրտ-անոթային վիրաբուժության՝ կատարակտի հեռացման վիրահատությունները հիմնադրամի ղեկավարը դասում է նախևառաջ կյանքի որակի վրա ազդող միջամտությունների շարքին։ Դրանք օգնում են մարդկանց վերականգնել տեսողությունն ու առօրյա ակտիվությունը, սակայն նրա կողմից չեն դիտարկվում որպես կյանքի տևողության երկարացման ուղղակի գործոն։

Հոդերի բուժման համար կարող է պահանջվել մինչև հինգ տարի

Երրորդ ուղղությունը հոդերի, այդ թվում՝ ծնկային և կոնքազդրային հոդերի փոխարինման վիրահատություններն են։ Հիմնադրամի գնահատմամբ՝ այն պացիենտների պոտենցիալ թիվը, որոնց կարող է նման բուժում պահանջվել, մի քանի անգամ գերազանցում է արդեն իսկ համապատասխան ծառայությունը ստացած անձանց քանակը։

Բաբայանը պարզաբանել է, որ շատերը տարիներ շարունակ ապրում են հոդացավերով՝ դրանք ընկալելով որպես բնական տարիքային երևույթ, և բժշկի չեն դիմում։ Այդ պատճառով նման վիրահատությունների կուտակված պահանջարկն ավելի դանդաղ կբավարարվի, քան կատարակտի դեպքում։

Հիմնադրամի ղեկավարի կանխատեսմամբ՝ այս խնդրի լուծման համար կարող է պահանջվել երեքից հինգ տարի։ Նա նաև հստակեցրել է, որ ապահովագրական ծածկույթի պայմանները տարբերվում են՝ կախված վիրահատության տեսակից. օրինակ՝ ծնկային հոդի փոխարինման դեպքում նախատեսված է պացիենտի կողմից համաֆինանսավորում, մինչդեռ կոնքազդրային հոդի վիրահատությունը կարող է ամբողջությամբ փոխհատուցվել ապահովագրությամբ՝ ծրագրով նախատեսված պրոթեզի տարբերակն ընտրելու դեպքում։

Ինչպես կատարակտի բուժումը, այնպես էլ հոդերի փոխարինումը նախևառաջ ազդում է կյանքի որակի վրա՝ օգնելով մարդկանց ազատվել ցավից և վերադառնալ սովորական ակտիվությանը։ Բաբայանը կարծում է, որ այս խնդիրների լուծումը կարող է ավելացնել նաև երկրում առողջ կյանքի տևողությունը։

Առողջ կյանքի տևողությունը կարող է հասնել 68–70 տարեկանի

Հաշվի առնելով այս երեք ուղղությունները՝ հիմնադրամի ղեկավարը կանխատեսում է, որ Հայաստանում կյանքի սպասվող տևողությունը կարող է հասնել 80 տարեկանի, իսկ առողջ կյանքի տևողությունը ներկայիս 65–67-ից կարող է աճել մինչև 68 տարեկան։ Ավելի լավատեսական սցենարի դեպքում, նրա խոսքով, այդ ցուցանիշը կարող է մոտենալ 70 տարեկանին։

Սակայն կանխատեսումը կախված է նրանից, թե համակարգը որքանով հաջողությամբ կկարողանա ապահովել անհրաժեշտ միջամտությունների հասանելիությունն ու բավարարել կուտակված պահանջարկը։ Ինքը՝ Բաբայանը, ընդգծել է, որ պետք է հետևել ցուցանիշների զարգացմանը՝ գնահատելու համար, թե արդյոք սպասվող դինամիկան իրականություն է դառնում։

Այսպիսով, հիմնադրամի հիմնավորումները կառուցվում են ոչ միայն թանկարժեք բուժման հասանելիության ընդլայնման, այլև հիվանդությունների ավելի վաղ հայտնաբերման և մարդկանց առօրյա ակտիվությունը սահմանափակող խնդիրների վերացման հնարավորության վրա։ Ընդ որում, կյանքի տևողության սպասվող աճը մինչև 80 տարի մնում է հիմնադրամի ղեկավարի գնահատականը, այլ ոչ թե արդեն գործող ապահովագրական համակարգի ապացուցված արդյունք։