Գիտնականները բացահայտել են 60 տարեկանից հետո առողջությունը պահպանող հինգ սովորություն

Սթենֆորդի բժշկական դպրոցի բժիշկները վստահ են, որ մարդու 60-70 տարեկանում ապրելու ձևը մեծապես որոշում է՝ արդյոք նա կպահպանի՞ անկախությունը, մտքի պայծառությունը և կյանքի որակը հետագա կյանքում, գրում է Medical Xpress բժշկագիտական հանդեսը։

Տարիքի հետ գրեթե բոլորը նկատում են փոփոխություններ. հավասարակշռությունը վատանում է, ուժը նվազում է, իսկ հիշողությունը երբեմն թուլանում է։

Դա ծերացման բնական մասն է, բայց շատ բան կարելի է դանդաղեցնել կամ փոխհատուցել։ Փորձագետների կարծիքով՝ առողջ ծերացման չորս հիմնասյուները առանցքային են՝ ուժը, հավասարակշռությունը, սնունդը և ճանաչողական ակտիվությունը, ինչպես նաև ժամանակին կանխարգելիչ օգնությունը։

Մկանային ուժը մնում է անկախության հիմնական գործոններից մեկը։ Դա մարզական նվաճումների մասին չէ, այլ հիմնական հմտությունների՝ աթոռից առանց ձեռքերը օգտագործելու վեր կենալը, պայուսակներ կրելը կամ անհարմար քայլ կատարելիս հավասարակշռությունը պահպանելը։ Նույնիսկ մի քանի օրվա լիակատար անգործությունը ծերության շրջանում կարող է հանգեցնել շարժունակության երկարատև անկման, մինչդեռ կանոնավոր, նույնիսկ պարզ վարժությունները զգալի արդյունքներ են տալիս։

Փորձագետներն ընդգծում են. ուժային մարզումները պարտադիր չէ, որ նշանակեն ծանր կշիռներ։ Քայլելը, աթոռին ծնկածալումները, պատի վրա հրումները, դիմադրության ժապավեններով կամ թեթև ծանրաձողերով վարժությունները՝ այս ամենն օգնում է պահպանել ֆունկցիոնալությունը։ Հիմնականը հետևողականությունն ու լարվածության զգացումն է, այլ ոչ թե ռեկորդային արդյունքները։

Հավասարակշռությունը ևս կարևոր է։ Ընկնելը մնում է տարեց մեծահասակների մոտ վնասվածքների և անկախության կորստի հիմնական պատճառներից մեկը։ Պարզ վարժությունները՝ մեկ ոտքի վրա կանգնելը, պատին կամ սենյակի անկյունում հավասարակշռության մարզումը, կարող են զգալիորեն նվազեցնել ռիսկը։ Բժիշկները խորհուրդ են տալիս սկսել հավասարակշռության մարզումները ակնհայտ խնդիրների առաջացումից շատ առաջ և բառացիորեն «ներառել» նման վարժությունները առօրյա կյանքում։

Սնունդը մեր 60-70 տարեկանում ևս փոխում է իր նպատակը։ Այլևս խոսքը քաշի կորստի մասին չէ, այլ մկանների, էներգիայի և հիվանդությունների նկատմամբ դիմադրողականության պահպանման մասին։ Տարիքի հետ մարմնին անհրաժեշտ է ավելի շատ սպիտակուց՝ նույնիսկ ավելի քիչ ընդհանուր կալորիաներով։ Մասնագետները խորհուրդ են տալիս ամբողջ օրվա ընթացքում կենտրոնանալ սպիտակուցների հավասարակշռված բաշխման վրա և կենտրոնանալ անխառն սննդի վրա։

Բժիշկների կարծիքով՝ միջերկրածովյան սննդակարգը ցույց է տալիս ամենակայուն արդյունքները՝ բանջարեղեն, մրգեր, ձուկ, ձիթապտղի յուղ, անխառն հացահատիկներ, ընկույզ և առնվազն գերմշակված սնունդ: Այդ սննդակարգը կապված է ոչ միայն սրտանոթային հիվանդությունների ցածր ռիսկի, այլև ճանաչողական անկման դանդաղեցման հետ։

Ուղեղի առողջությունն առանձին քննարկման թեմա է, որը վերաբերում է այդ տարիքում գրեթե բոլորին: Չնայած գենետիկան դեր է խաղում, մասնագետներն ընդգծում են, որ կենսակերպը ևս կարևոր է: Ֆիզիկական ակտիվությունը, քունը և սնունդը կարևոր են, սակայն մտավոր և սոցիալական ներգրավվածությունը ևս կարևոր է։

Ընթերցանությունը, նոր հմտությունների սովորելը, խոսելը, գրելը, սեղանի խաղեր խաղալը, լեզուներ սովորելը կամ երաժշտությունը՝ այդ ամենը խթանում է ուղեղը: Սակայն սոցիալական կապերը ավելի հզոր պաշտպանիչ գործոն են: Հաղորդակցությունը պահանջում է ուշադրություն, հիշողություն, արձագանքման ժամանակ և հուզական արձագանք, ուստի մշտապես մարզում է ուղեղը։

Վերջապես, բժիշկներն ընդգծում են կանխարգելման կարևորությունը: Տարիքի հետ մեր մոտեցումը սքրինինգի նկատմամբ դառնում է ավելի անհատական. կարևոր է հաշվի առնել մեր ընդհանուր առողջությունը և առաջիկա տարիների կանխատեսումը: Բժշկին կանոնավոր այցելությունները և արյան ճնշման, շաքարի մակարդակի, տեսողության, լսողության և ոսկրային խտության ստուգումներն օգնում են մեզ վաղ հայտնաբերել խնդիրները և պահպանել մեր կյանքի որակը։

Ընդսմին, մասնագետները զգուշացնում են, որ ինքնավերահսկումը բոլորի համար հավասարապես օգտակար չէ: Ոմանց համար արյան ճնշման կամ այլ ցուցանիշների տանը չափումը կարող է օգտակար լինել, մինչդեռ մյուսների համար դա կարող է անհանգստության աղբյուր դառնալ: Տեղեկատվության և հոգեկան հանգստության միջև հավասարակշռություն գտնելը այստեղ նույնքան կարևոր է, որքան մնացած ամեն ինչում:

Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում