- Latest news▼
-
08:44, 7 հոկտեմբերի Մարդու խոսելաձևը կարող է ի ցույց դնել ուղեղի ծերացման վաղ նշանները․ հետազոտություն
-
23:53, 6 հոկտեմբերի Աշխարհում քաղցկեղի յուրաքանչյուր ութերորդ դեպքը կապված է կանխարգելելի վարակների հետ. հետազոտություն
-
21:39, 6 հոկտեմբերի Երեխայի կյանքի առաջին 1000 օրվա ընթացքում շաքարի ազդեցությունը չափահաս տարիքում մեծացնում է տագնապայնության ռիսկը
-
19:56, 6 հոկտեմբերի Արհեստական բանականությունն արդյունավետորեն մոտիվացնում է բուժառուներին՝ պատվաստվելու համար։ Nature
-
17:41, 6 հոկտեմբերի Վիտամին D-ն կարող է մեղմել աղիների բորբոքումը․ Cell
-
16:05, 6 հոկտեմբերի Հայաստանում ներկայացվել են ուռուցքաբանության և վերականգնողական բժշկության նորարարական լուծումներ
-
15:24, 6 հոկտեմբերի Գիտնականները գտել են ծերացած բջիջները երիտասարդացնելու եղանակը՝ առանց ԴՆԹ-ն փոփոխելու
-
13:12, 6 հոկտեմբերի Հայաստանում տարեկան արձանագրվում է կրծքագեղձի քաղցկեղի ավելի քան 1600 նոր դեպք
-
12:45, 6 հոկտեմբերի Հայաստանում 45–68 տարեկան կանայք կարող են անվճար սքրինինգային հետազոտություն անցնել
-
12:22, 6 հոկտեմբերի Հայաստանում IV փուլում հայտնաբերվող կրծքագեղձի քաղցկեղի դեպքերի տեսակարար կշիռը 40%-ից նվազել է մինչև 13%
-
10:34, 6 հոկտեմբերի Ատամնաբուժական ռետրակտորը պիտանի է դարձել նաև կլինիկայից դուրս. ռուսական ընկերությունը ստեղծել է արտասահմանյան մոդելների ավելի էժան այլընտրանքը
-
08:39, 6 հոկտեմբերի Որովայնի ճարպից ազատվելը դանդաղեցրել է ուղեղի ծերացումն ու պաշտպանել հիշողությունը․ NatCom
-
23:58, 5 հոկտեմբերի Որքան ծանր է անցել օրը, այնքան երազում շատ են վախն ու տագնապը. Dreaming
-
22:09, 5 հոկտեմբերի 2026 թ. ֆիզիոլոգիայի և բժշկության Նոբելյան մրցանակը նշել է ոչ թե մեկ առանձին հայտնագործություն, այլ հետազոտությունների հաջորդականություն
-
20:22, 5 հոկտեմբերի Ինչո՞ւ է մարդն ուտում նույնիսկ այն ժամանակ, երբ քաղցած չէ. հոգեթերապևտը՝ ճարպակալման թաքնված կողմի մասին
All materials
Մարդու խոսելաձևը կարող է ի ցույց դնել ուղեղի ծերացման վաղ նշանները․ հետազոտություն
7 հոկտեմբերի, 2026 08:44
Մարդու խոսելաձևը կարող է շատ ավելին պատմել նրա առողջության և ծերացման գործընթացի մասին, քան նախկինում ընդունված էր համարել։ Այս մասին են վկայում նոր հետազոտության արդյունքները, որի ընթացքում կիրառվել է «խոսքի ժամացույց» կոչվող համակարգչային ավտոմատացված գործիքը։ Ըստ հետազոտողների՝ մարդու խոսքային տարիքը լոկ ձայնի առանձնահատկություն չէ. այն արտացոլում է օրգանիզմում ընթացող խորքային գործընթացները և կարող է դառնալ կենսաբանական ծերացումը չափելու մատչելի, ոչ ինվազիվ (առանց միջամտության) և ավտոմատացված այլընտրանք։
«Ըստ ամենայնի, մեր ձայնը ծերացման մասին շատ ավելի շատ տեղեկություն է պարունակում, քան մենք նախկինում պատկերացնում էինք»,— Euronews-ի փոխանցմամբ՝ ասել է հետազոտության գլխավոր հեղինակ, Դուբլինի Թրինիթի քոլեջի գիտնական Ագուստին Իբանյեսը։
Ավտոմատացված ծրագիրը հաշվարկել է մարդու խոսքային տարիքը և այն համադրել անձնագրային իրական տարիքի հետ՝ ցույց տալով՝ արդյոք անձի խոսքը հնչում է իր տարիքից երիտասա՞րդ, համապատասխանո՞ւմ է նորմային, թե՞ ավելի ծեր է թվում։ Սա թույլ է տալիս հասկանալ, թե որքանով է բնականոն ընթանում ծերացման գործընթացը։
«Այն արձանագրում է ինչպես ժամանակագրական տարիքը, այնպես էլ կոգնիտիվ գործառույթներից, ուղեղից, օրգանիզմի կենսաբանությունից և անգամ տարիների ընթացքում մեր ձևավորած սոցիալական միջավայրից եկող ազդակները»,— հավելել է նա։
Հետազոտողներն ուսումնասիրել են Լատինական Ամերիկայի տարբեր երկրների շուրջ 3000 իսպանախոս չափահասների ձայնագրություններ։ Մասնակիցները կատարել են մի շարք առաջադրանքներ. վերապատմել են կարճ անիմացիոն ֆիլմ, 20 րոպե անց կրկին պատմել են լսած պատմությունը և թվարկել են որոշակի խմբերի պատկանող առարկաներ։
Կիրառելով մեքենայական ուսուցման մեթոդներ՝ գիտնականների թիմն ուսումնասիրել է հարյուրավոր ցուցանիշներ, որոնք արտացոլում են, թե ինչպես և ինչ են խոսում մարդիկ՝ սկսած խոսքի արագությունից ու դադարներից մինչև ձայնի բարձրությունը, հուզական երանգավորումը, բառապաշարը և իմաստային ճշգրտությունը։ Այս ամենն արվել է ժամանակագրական տարիքը գնահատելու և յուրաքանչյուր անհատի «խոսքային և իրական տարիքների տարբերությունը» հաշվարկելու համար։
«Խոսքի ժամացույցը» թույլ է տվել տարբերակել առողջ մարդկանց դեմենցիա ունեցող պացիենտներից։ Առողջ մասնակիցների դեպքում խոսքային և օրացուցային տարիքի միջև տարբերությունը նվազագույն է եղել, մինչդեռ Ալցհայմերի հիվանդությամբ և ճակատաքունքային դեմենցիայի տարբեր ձևերով տառապող մարդկանց մոտ այդ տարբերությունն աստիճանաբար մեծացել է։
Այն մարդկանց մոտ, ում խոսքն ավելի «ծեր» էր հնչում իրենց իրական տարիքի համեմատ, ի հայտ են եկել մի շարք կենսաբանական և կլինիկական համակարգերի արագացված ծերացման նշաններ։ Գլխուղեղի ՄՌՏ հետազոտությունները ցույց են տվել դրա կառուցվածքի ակնհայտ կորուստներ և փոփոխված ակտիվություն։
Խոսքի ավելի բարձր «տարիքը» կապված է եղել նաև արյան մեջ p-Tau217 սպիտակուցի բարձր մակարդակի հետ, որն Ալցհայմերի հիվանդության հիմնական ցուցիչներից է։
Ավելի «ծեր» խոսք ունեցող մասնակիցներն ավելի վատ են հանձնել հիշողության, կենտրոնացման և խնդիրներ լուծելու թեստերը։ Այս օրինաչափությունը դրսևորվել է ոչ միայն լեզվական առաջադրանքներում, այլև ոչ վերբալ թեստերում, օրինակ՝ տեսողական հիշողությունը ստուգելիս։
«Ավելի լայն իմաստով արդյունքը տպավորիչ է նրանով, որ մարդու ձայնը կարող է զարմանալիորեն ամփոփ պատկեր տալ ծերացման միանգամից մի քանի չափումների վերաբերյալ»,— նշել է Իբանյեսը։
Այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են ժամանակագրական տարիքը, ուղեղի ծերացումը, ճանաչողական ունակությունները, ինչպես նաև Ալցհայմերի հիվանդության և դեմենցիայի այլ տեսակների դրսևորումները, սովորաբար գնահատվում են բոլորովին տարբեր ու հաճախ թանկարժեք գործիքներով։ Սակայն, նրա խոսքով, կարծես թե այդ ամենն ի վերջո արտացոլվում է հենց խոսքի առանձնահատկություններում։
Հեղինակները նշում են, որ կենսաբանական ծերացման գնահատման ներկայիս մեթոդներից շատերը պահանջում են ՄՌՏ սարքավորումներ, արյան անալիզներ կամ մասնագիտացված կլինիկական քննություն։ Իսկ ահա «խոսքի ժամացույցը» մատչելի, ոչ ինվազիվ և ամբողջովին ավտոմատացված այլընտրանք է, որը կարելի է կիրառել հեռավար ձևաչափով՝ սովորական սարքերի միջոցով, առանց նեղ մասնագետների ներգրավման։
Միևնույն ժամանակ, հետազոտողներն ընդգծում են, որ «խոսքի ժամացույցը» դեռևս դեմենցիայի ախտորոշիչ թեստ չէ և առայժմ թույլ չի տալիս պարզել՝ արդյոք ավելի «ծեր» խոսքային պրոֆիլը կանխատեսում է ճանաչողական խանգարումների հետագա զարգացում։
Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում
- Most read
month
week
day
- Հնդկաստանում 16-ամյա դեռահասի ակնակապճի վերին հատվածում ատամ է աճել. Ophthalmology 2648
- Հայաստանում 45–68 տարեկան կանայք կարող են անվճար սքրինինգային հետազոտություն անցնել 2479
- Գետնանուշը տարեցների շրջանում բարձրացնում է ինսուլինի նկատմամբ ուղեղի զգայունությունը. Food & Function 1055
- Թաիլանդի առողջապահության նախարարությունը զգուշացրել է ջրհեղեղի գոտիներում առնետային տենդի մասին 988
- Երևանում մեկնարկել է ավանդական դարձած MedMeet բժշկական ցուցահանդեսը 923
- Աշխարհում կյանքի տևողությունը գրեթե հասել է մինչհամավարակային մակարդակին. ԱՀԿ 916
- Ֆեյխոան բարելավում է նախադիաբետ ունեցող մարդկանց ճնշումը. Diabetes, Obesity and Metabolism 874
- Ծամվող ծխախոտը 2023թ. սպանել է 251 հազար մարդու. մահերի 84 տոկոսը բաժին է ընկել Հարավային Ասիային 863
- Վիրուսային տեսանյութերի գրեթե 95%-ը կորեական «ապակե» մաշկի խնամքի մասին ապակողմնորոշող խորհուրդներ է պարունակում. գիտնականներ 835
- Սեմագլուտիդի ֆոնին ալկոհոլի չարաշահման օրերի թիվը նկատելիորեն ավելի շատ է նվազել. Biological Psychiatry 833
- Ողնաշարի ոսկորների ցածր խտությունը կապված է ուղեղի աշխատանքի վատթարացման հետ. Radiology 814
- Alzheimer’s & Dementia. Խրոնիկական սթրեսը տարիքի հետ կարող է ավելի ուժեղ ազդել կանանց ուղեղի վրա 810
- AJRCCM. Տանը էլեկտրոնային ծխախոտի ազդեցությունը կարող է մեծացնել երեխաների մոտ ասթմայի սրացման վտանգը 743
- Յուղոտ սնունդ օգտագործելու պատճառով տղամարդու լեղապարկում 248 քար է գոյացել. Սինհուա 727
- Ավշահանգույցների հեռացումը 25%-ով բարձրացնում է ճանաչողական խանգարումների ռիսկը. Neuron 706
- Find us on Facebook
- Poll
Total votes (8)
| Other poll