✕

Դոֆամինային դանդաղ ազդանշանն օգնում է ուղեղին համը կապել սննդի կալորիականության հետ․ Nature

11 նոյեմբերի, 2026  11:23
Մարսողական համակարգից եկող ազդակներն օգնում են ուղեղին հիշել, թե որ համերն են կապված սննդարար նյութեր ստանալու հետ։ Ուսուցման այսպիսի դոֆամինային ուղին նկարագրել են Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆորնիայի համալսարանի գիտնականներն ու նրանց գործընկերները։ Հետազոտությունը հրապարակվել է Nature ամսագրում։
Ի տարբերություն սննդի տեսքին կամ համին արագ արձագանքելուն՝ այս ազդակն ի հայտ է գալիս այն բանից հետո, երբ ուտելիքը հայտնվում է ստամոքս-աղիքային տրակտում։ Այն հնարավորություն է տալիս համային զգացողությունները կապել նրա հետ, թե օրգանիզմն իրականում ինչ է ստացել սննդից։
Փորձերի ընթացքում սննդարար լուծույթներ են ներմուծել մկների ստամոքս՝ դրանց ազդեցությունն անջատելով համից։ Գիտնականները նկատել են դոֆամինի տևական արտադրություն առաջային բազոլատերալ նշաձև մարմնի փոքր հատվածում. ուղեղի այս հատվածը մասնակցում է ուսուցմանն ու էմոցիոնալ առումով կարևոր տեղեկատվության մշակմանը։
Երբ այս ուղին խաթարել են, կենդանիները շարունակել են ուտել, սակայն այլևս չեն «սովորել» նախապատվություն տալ կալորիաների ստացման հետ կապված համին։ Հակառակ միջամտությունը տվել է հակառակ արդյունքը. դոֆամինային մանրաթելերի արհեստական ակտիվացումը համի նկատմամբ նախապատվություն է ձևավորել նույնիսկ առանց սննդարար նյութերի առկայության։
Արձագանքն առավելապես առաջացել է ձախ կողմում։ Մարդկանց շրջանում անցկացված հետազոտությունների լրացուցիչ վերլուծությունը ևս ցույց է տվել համապատասխան հատվածի արձագանքը սննդարար նյութերի ներթափանցմանը։
Այս մեխանիզմը կարող է բացատրել, թե ինչու է սկզբում անսովոր ուտելիքը ժամանակի ընթացքում ավելի գրավիչ դառնում։ Որպես նման ուսուցման հնարավոր օրինակ՝ հեղինակները նշում են դառը սուրճը, թեև սուրճի հանդեպ սիրո ձևավորումը հենց փորձի ընթացքում չի ստուգվել։ Այս ուղու հիման վրա սննդային նախասիրությունները փոխելու գործնական եղանակները դեռ պետք է մշակվեն։

Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում