նախընտրելի դարձնել
Ուղեղի սկանավորումը կարող են կանխատեսել ողնաշարի ռիսկային վիրահատության արդյունավետությունը՝ խրոնիկական ցավը թեթևացնելու համար: Կոբի համալսարանի հետազոտության արդյունքները բժիշկներին տալիս են շատ անհրաժեշտ բիոմարկեր՝ քննարկելու համար այն հիվանդների հետ, ովքեր մտածում են ողնուղեղի խթանման հնարավորությունը:
Խրոնիկական ցավից տառապող հիվանդների համար, որոնք չեն կարող բուժվել այլ միջոցներով, «ողնուղեղի խթանում» կոչվող վիրահատական միջամտությունը,, համարվում է վերջին միջոցը, գրում է «Научная Россия» պորտալը։ Բուժումն իրականացվում է հիվանդների ողնաշարի մեջ մետաղալարեր տեղադրելու և ողնուղեղի էլեկտրական խթանման միջոցով: Քանի որ ողնուղեղը զգացողություններ է փոխանցում ուղեղին ամբողջ մարմնից, լարերի դիրքը ճշգրտվում է այնպես, որ հիվանդները ցավի ծագման տեղում խթանում զգան:
Կոբի համալսարանի անեսթեզիոլոգ Ուենո Կիոհեյն ասում է. «Մեծ խնդիրն այն է, որ որոշ հիվանդների համար պրոցեդուրան արդյունավետ է, բայց ոչ մյուսների համար: Սա սովորաբար գնահատվում է փորձարկումների ժամանակ, որը տևում է մի քանի օրից մինչև երկու շաբաթ մինչև մշտական իմպլանտացիան: Չնայած այս թեստերը կարճատև են, դրանք դեռևս ինվազիվ և ռիսկային ընթացակարգ են: Հետևաբար, բժիշկները վաղուց հետաքրքրված են հիվանդի արձագանքը կանխատեսելու ունակությամբ պրոցեդուրաներին ոչ ինվազիվ միջոցների օգտագործմամբ»:
Ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային շերտագրությունը (MRI) կամ fMRI-ն դարձել է ստանդարտ գործիք՝ պատկերացնելու համար, թե ինչպես է ուղեղը մշակում տեղեկությունը: Ավելի ճիշտ, այն կարող է ցույց տալ, թե ուղեղի որ հատվածներն են ակտիվ՝ ի պատասխան գրգռիչի, և որ մասերն են այդպիսով ֆունկցիոն առումով կապված միմյանց հետ: «Նախորդ ուսումնասիրություններից մեկում մենք հայտնել ենք, որ ցավազրկող կետամին ընդունելիս ցավազրկումը բացասաբար էր հարաբերակցվում նրա հետ, թե մինչև դեղն ընդունելը որքան ուժեղ էին ուղեղի պասիվ ռեժիմի ցանցի երկու շրջանները միացված»,-պարզաբանում է Ուենոն: Ուղեղի պասիվ ռեժիմի ցանցը, որը կարևոր դեր է խաղում մտածողության մեջ, ավելի վաղ կապել են խրոնիկական ցավի հետ: Մյուս կարևոր գործոնն այն է, թե ինչպես է ուղեղի պասիվ ռեժիմի ցանցը միացված գրգռիչներին արձագանքելուն մասնակցող ուշադրության ցանցին: «Մենք ցանկանում էինք ուսումնասիրել, թե արդյոք այս ցանցերի ներսում և դրանց միջև ակտիվության հարաբերակցությունը կարող է օգտագործվել ողնուղեղի խթանման արձագանքը կանխատեսելու համար»,- ասում է Ուենոն:
Գիտնականներն իրենց արդյունքները հրապարակել են British Journal of Anesthesia բժշկագիտական հանդեսում։ Նրանք պարզել են, որ որքան լավ են հիվանդներն արձագանքում ողնուղեղի խթանման թերապիային, այնքան ուղեղի պասիվ ռեժիմի ցանցի որոշակի հատվածը թույլ է միացված ուշադրության ցանցի շրջանին: «Սա ոչ միայն օգտակար բիոմարկեր է բուժման արդյունավետությունը կանխատեսելու համար, այլ նաև ամրապնդում է այն գաղափարը, որ այս ցանցերի միջև հաղորդակցությունը պատասխանատու է անբուժելի քրոնիկական ցավի զարգացման համար»,- մեկնաբանում է Ուենոն:
FMRI սկանավորումը միակ տարբերակը չէ: Ցավի հարցաթերթիկների համադրությունը տարբեր կլինիկական միջոցառումների հետ հաղորդվել է որպես ողնուղեղի խթանմանը հիվանդի պատասխանի ևս մեկ հավասարապես հուսալի կանխատեսող: Սակայն հետազոտողները գրում են, որ «հիվանդների և կլինիկական բժիշկների ծանրաբեռնվածությունը կնվազի, եթե ողնուղեղի խթանման արձագանքը հնարավոր լինի կանխատեսել fMRI սկանավորման միջոցով՝ 10 րոպեանոց հանգստի վիճակում»:
«Կարծում ենք՝ հնարավոր կլինի ավելի ճշգրիտ գնահատական տալ, քանի որ հետագայում դեպքերի թիվը կաճի: Ներկայում միաժամանակ հետազոտություն ենք անցկացնում, թե ուղեղի որ հատվածներն են ամենաշատը տուժում ողնուղեղի տարբեր տեսակի գրգռման հետևանքով: Մենք դեռ աշխատանքի սկզբում ենք, բայց մեր հիմնական նպատակն է օգտագործել ուղեղի ֆունկցիոնալ պատկերումը որպես ողնուղեղի խթանման թերապիայի կենսամարկեր՝ ապագայում յուրաքանչյուր հիվանդի համար օպտիմալ բուժումը սահմանելու համար», -նշում է Ուենոն:
