News Medical Live Sciences-ը գրում է, որ ժամանակակից հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ցիրկադային ռիթմերը, կամ ներքին կենսաբանական ժամացույցները, առանցքային դեր են խաղում աղիքների առողջությունը պահպանելու գործում։

Դրանք համակարգում են էպիթելային բջիջների բաժանումն ու տարբերակումը՝ ապահովելով հյուսվածքների մշտական թարմացումը և հոմեոստազի պահպանումը։

Աղիքի էպիթելում կան աղիքային ցողունային բջիջներ (ISCs), որոնք սկիզբ են տալիս տարբեր տեսակի բջիջների։ Դրանց ճակատագիրը և բաժանման արագությունը կախված են ցիրկադային ռիթմի, բջջային ցիկլի և հիմնական ազդակային ուղիների՝ Wnt, Notch և Hippo փոխազդեցությունից։

Այս ուղիները կարգավորում են բջիջների բազմացման և դիֆերենցման միջև հավասարակշռությունը՝ պահպանելով էպիթելի կայունությունը։

Հատուկ նշանակություն ունի ցիրկադային ցիկլի և բջջային ցիկլի կարգավորման միջև կապը։ Քնի խանգարումները, հերթափոխային աշխատանքը կամ ջեթլագը (ժամային գոտիների փոփոխությամբ պայմանավորված սթրես) կարող են նվազեցնել ցողունային բջիջների ֆունկցիոնալությունը, դանդաղեցնել վերականգնումը և խախտել հյուսվածքների կայունությունը։ Այս գործընթացում Wnt ուղին կարևոր միջնորդ է. ցիրկադային սպիտակուցները՝ BMAL1-ը և PER2-ը, կարգավորում են դրա ակտիվությունը՝ պահպանելով բջիջների բաժանման ռիթմիկությունը։

Notch-ն ազդում է բջիջների ճակատագրի որոշումների վրա աղիքային կրիպտներում՝ խթանելով կլանող բջիջների ձևավորումը և սահմանափակելով սեկրետոր տոհմածառերը: Notch թիրախային գեների, ինչպիսին է Hes1-ը, ցիրկադային կարգավորումը համաժամեցնում է բջիջների բաժանումը և դիֆերենցիացիան օրգանիզմի կենսաբանական ռիթմերի հետ:

Hippo-ն YAP/TAZ գործոնների միջոցով վերահսկում է ցողունային բջիջների աճը։ Ցիրկադային ռիթմի խանգարումների դեպքում Hippo ազդանշանը խաթարվում է, ինչը կարող է հանգեցնել բջիջների անվերահսկելի աճի և աղիքային հիվանդությունների, ներառյալ քաղցկեղի ռիսկի բարձրացում։

Էպիթելային բջիջների դինամիկայի վրա ցիրկադային ռիթմերի ազդեցության հասկացումը ճանապարհ է բացում դեպի նոր թերապևտիկ ռազմավարություններ, որոնք ուղղված են աղիքային վերականգնման բարելավմանը և ցիրկադային հիվանդությունների կանխարգելմանը։