Նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ինչպես շաքարավազ պարունակող ըմպելիքները (SSB), այնպես էլ ցածր շաքարայնությամբ կամ առանց շաքարի ըմպելիքները (LNSSB) էապես կապված են նյութափոխանակային ասոցացված ճարպային լյարդի հիվանդության (MASLD) զարգացման բարձր ռիսկի հետ, գրում է Medical Xpress-ը։

Հետազոտության մեջ ընդգրկվել են UK Biobank-ի 123 788 մասնակիցներ, որոնք ի սկզբանե չեն ունեցել լյարդի հիվանդություններ և միջինում 10,3 տարի հետևել են իրենց սննդակարգին ու լյարդի առողջությանը։

Օրական 250 գրամից ավելի նման ըմպելիքներ օգտագործողների մոտ MASLD-ի զարգացման ռիսկը մեծացել է 60%-ով LNSSB-ի (HR 1.599) և 50%-ով SSB-ի (HR 1.469) դեպքում։

Դիտարկման ժամանակահատվածում 1178 մարդու մոտ զարգացել է MASLD, իսկ 108-ը մահացել է լյարդի հետ կապված հիվանդություններից։

Հետաքրքիր է, որ ցածր կամ առանց շաքարի ըմպելիքների օգտագործումը լրացուցիչ ձևով կապվում է լյարդի հիվանդությունների պատճառով բարձր մահացության հետ, ինչը հստակորեն չի հաստատվել շաքար պարունակող ըմպելիքների դեպքում։ Երկու տեսակի ըմպելիքներն էլ դրականորեն ասոցացվել են լյարդում ճարպային կուտակումների ավելացման հետ։ MASLD-ն, որը նախկինում հայտնի էր որպես ոչ ալկոհոլային ճարպային լյարդի հիվանդություն (NAFLD), բնութագրվում է լյարդում ճարպի կուտակմամբ, ինչը ժամանակի ընթացքում կարող է հանգեցնել բորբոքման և այնպիսի ախտանշանների, ինչպիսիք են ցավը, հոգնածությունը և ախորժակի կորուստը։ Այս հիվանդությունը համարվում է լյարդի ամենատարածված քրոնիկ պաթոլոգիաներից մեկը. գնահատվում է, որ այն ախտահարում է աշխարհի բնակչության ավելի քան 30%-ին և դառնում է լյարդի հետ կապված մահացության լուրջ պատճառ։

Աշխատանքի գլխավոր հեղինակ Լիհե Լյուն նշել է, որ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ցածր կամ առանց շաքարի ըմպելիքները կապված են MASLD-ի ռիսկի հետ արդեն իսկ չափավոր օգտագործման դեպքում, օրինակ՝ օրական մեկ տարա։

Գիտնականի կարծիքով՝ սա կասկածի տակ է դնում նման ըմպելիքների անվնասության մասին տարածված պատկերացումը և ընդգծում դրանց դերը սննդակարգում ու լյարդի առողջության վրա ունեցած ազդեցությունը վերանայելու անհրաժեշտությունը։

Լյուն նաև մատնանշել է հնարավոր մեխանիզմները. շաքարը նպաստում է արյան մեջ գլյուկոզայի և ինսուլինի կտրուկ բարձրացումներին, մարմնի զանգվածի ավելացմանը և միզաթթվի մակարդակի բարձրացմանը. այս բոլոր գործոնները նպաստում են լյարդում ճարպի կուտակմանը։ Միևնույն ժամանակ, քաղցրացուցիչներով ըմպելիքները կարող են խախտել աղիքային միկրոբիոտան, թուլացնել հագեցվածության զգացումը, խթանել քաղցրի հանդեպ ձգտումը և նույնիսկ ինսուլինի արտազատում առաջացնել։ Հեղինակներն ընդգծում են, որ հետազոտության արդյունքներն ապահովում են ինչպես շաքար պարունակող, այնպես էլ «դիետիկ» ըմպելիքները սահմանափակելու առաջարկությունները՝ ոչ միայն լյարդի հիվանդությունների, այլև սիրտ-անոթային և նյութափոխանակային խանգարումների համալիր կանխարգելման շրջանակներում։ Նման ըմպելիքները ջրով փոխարինելը նվազեցրել է MASLD-ի ռիսկը 12,8%-ով՝ շաքարով ըմպելիքների դեպքում և 15,2%-ով՝ ցածր կամ առանց շաքարի ըմպելիքների դեպքում։