Գիտնականները բացահայտել են, թե ինչպես են մարդու բջիջները ընտրում, թե որտեղից սկսել ԴՆԹ-ի պատճենահանումը

Յուրաքանչյուր բջիջ ունի խիստ գրաֆիկ. բաժանվելուց առաջ այն պետք է մեկ անգամ և շատ ճշգրիտ պատճենի իր ԴՆԹ-ն։ Եթե ​​այս գործընթացում խափանում է տեղի ունենում, գենոմում ի հայտ են գալիս սխալներ, որոնք կարող են արագացնել ծերացումը, բարձրացնել քաղցկեղի ռիսկը և հանգեցնել տարբեր գենետիկ հիվանդությունների։ Այդ իսկ պատճառով, գիտնականները երկար տարիներ փորձում են հասկանալ, թե ինչպես են բջիջներն ընտրում այն ​​վայրերը, որտեղից սկսվում է ԴՆԹ-ի պատճենումը, գրում է News Medical Live Sciences-ը։

Բակտերիաների և խմորասնկերի մոտ ամեն ինչ քիչ թե շատ պարզ է. կա կոնկրետ «մեկնարկային» ԴՆԹ հաջորդականություն և կրկնօրինակումը միշտ սկսվում է դրանից։ Սակայն մարդու մոտ ամեն ինչ շատ ավելի բարդ է. հենց գենոմում հստակ ցուցում չկա։ Տասնամյակներ շարունակ գաղտնիք էր մնում, թե ինչպես են կոնկրետ մարդկային բջիջները որոշում մեկնարկի կետերը։

Այս հարցին պատասխանելու համար Գենետիկայի ազգային ինստիտուտի պրոֆեսոր Մասատո Կանեմակիի թիմը մշակել է նոր գերճշգրիտ LD-OK-seq մեթոդոլոգիա, որը թույլ է տալիս որոշել մարդու գենոմում կրկնօրինակման սկզբնական կետերը։ Վերլուծելով այդ հատվածները և դրանց կպած սպիտակուցները, հետազոտողները բացահայտել են համակարգի աշխատանքի ընդհանուր սկզբունքը։

Պարզվել է, որ մարդկային բջիջները պոտենցիալ կարող են սկսել ԴՆԹ-ի պատճենումը գրեթե ցանկացած վայրից, բացառությամբ ակտիվորեն աշխատող գեների։ Սա հնարավոր է շնորհիվ այն բանի, որ MCM-հելիկազ ֆերմենտը լայնորեն «տեղակայված է» ամբողջ գենոմում։ Այն անհրաժեշտ է ԴՆԹ-ի կրկնակի պարույրը բացելու համար՝ այն պատճենելուց առաջ։

Գիտնականները ցույց են տվել նաև, որ S բջիջների վաղ փուլում կրկնօրինակումն ավելի հաճախ է սկսվում միջգենային հատվածներում՝ գեների միջև։ Այս կետերի ընտրության համար պատասխանատու է TRESLIN-MTBP սպիտակուցային համալիրը, որն ակտիվացնում է MCM-հելիկազան։ Բացի այդ, հետազոտողները հայտնաբերել են մի մեխանիզմ, որը կարգավորում և սահմանափակում է TRESLIN-MTBP-ի կապը, որպեսզի կրկնօրինակումը քաոսային կերպով չսկսվի։