Կալցիումի ալֆա-կետոգլյուտարատը (CaAKG), բնական և անվտանգ մետաբոլիտ, կարող է վերականգնել Ալցհայմերի հիվանդության հիմնական հիշողության մեխանիզմները։ Այս եզրակացությանն են հանգել Սինգապուրի ազգային համալսարանի Յոնգ Լու Լին բժշկական դպրոցի գիտնականները։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Aging Cell ամսագրում։

Հետազոտության նպատակն էր պարզել, թե արդյոք CaAKG-ն կարող է բարելավել սինապտիկ պլաստիկությունը՝ նեյրոնների միմյանց ազդանշաններ արդյունավետորեն փոխանցելու ունակությունը։ Այս պլաստիկությունը ընկած է ուսուցման և հիշողության հիմքում։

Ալցհայմերի հիվանդության փորձարարական մոդելներում հետազոտողները ցույց են տվել, որ CaAKG-ն վերականգնում է նեյրոնների միջև թուլացած ազդանշանները և վերականգնում ասոցիատիվ հիշողությունը՝ այս հիվանդության ժամանակ ազդված առաջին ճանաչողական գործառույթներից մեկը։

Հիմնական ցուցանիշը երկարատև պոտենցիացիան էր՝ նեյրոնների միջև կապերի ամրապնդման գործընթացը։ Ալցհայմերի հիվանդության դեպքում այն խիստ խաթարվում է, սակայն CaAKG-ի ավելացումը վերականգնում է այն նորմալ մակարդակի։ Ավելին, մոլեկուլը ակտիվացնում է աուտոֆագիան՝ ներբջջային «մաքրման» համակարգ, որն օգնում է նեյրոններին հեռացնել վնասված սպիտակուցները և պահպանել նորմալ գործառույթը։

Լրացուցիչ վերլուծությունը ցույց է տվել, որ CaAKG-ն գործում է վերջերս նկարագրված մոլեկուլային ուղու միջոցով՝ մեծացնելով նեյրոնների ճկունությունը՝ ակտիվացնելով L-տիպի կալցիումական անցուղիները և կալցիում-թափանցելի AMPA ընկալիչները։ Սակայն այն չի ազդել NMDA ընկալիչների վրա, որոնց գործառույթը հաճախ խաթարվում է ամիլոիդի կուտակման պատճառով։ Գիտնականների խոսքով՝ CaAKG-ն նաև վերականգնել է սինապտիկ նշագրման և ներգրավման մեխանիզմը՝ ասոցիատիվ հիշողությունների ձևավորման հիմքը։

Հետազոտողները նշում են, որ AKG մակարդակը բնականաբար նվազում է տարիքի հետ։ Հետևաբար, դրա համալրումը կարող է համարվել խոստումնալից գերպաշտպանիչ ռազմավարություն՝ մոտեցում, որը կենտրոնանում է ոչ թե անհատական ախտանիշների, այլ ուղեղի ծերացման կենսաբանական գործընթացների դանդաղեցման վրա։