Տարեցների շրջանում ֆիզիկական հաշմանդամությունը և ճանաչողական անկումը կապված են երկկողմանի կախվածությամբ։ Այս վիճակներից յուրաքանչյուրը մեծացնում է մյուսի զարգացման ռիսկը: Ընդ որում, ֆիզիկական սահմանափակումներն ավելի ուժեղ ազդեցություն են ունենում մտածողության հետագա վատթարացման վրա, քան հակառակը: Նման եզրակացության են եկել գիտնականները՝ վերլուծելով ծերացման վերաբերյալ թայվանական բազմամյա հետազոտության տվյալները: Աշխատությունը հրապարակվել է BMC Geriatrics ամսագրում:

Տարիքի հետ օրգանիզմում կուտակվում են քրոնիկ հիվանդությունների, վնասվածքների և կենսաբանական մաշվածության հետևանքները: Դա հանգեցնում է շարժունակության, ուժի, կոորդինացիայի և զգայունության նվազմանը, իսկ ժամանակի ընթացքում՝ արտահայտված ֆիզիկական հաշմանդամության: Զուգահեռաբար փոփոխություններ են տեղի ունենում նաև ուղեղի աշխատանքում՝ վատթարանում են հիշողությունը, ուշադրությունը, տեղեկատվության մշակման արագությունը և գործադիր գործառույթները: Դեպքերի մեծ մասում այս գործընթացներն ընթանում են չափավոր կերպով, սակայն մարդկանց մի մասի մոտ դրանք առաջընթաց են ապրում և սկսում են լրջորեն խանգարել առօրյա կյանքին:

Ֆիզիկական սահմանափակումները և կոգնիտիվ անկումը միշտ չէ, որ միաժամանակ են զարգանում։ Հնարավոր են իրավիճակներ, երբ մարդը պահպանում է մտքի պարզությունը, բայց տեղաշարժվելու լուրջ դժվարություններ է ունենում, կամ՝ հակառակը: Այնուամենայնիվ, երկու վիճակներն էլ մեծացնում են շրջապատից կախվածությունը և նվազեցնում կյանքի որակը:

Հետազոտության հեղինակ Ցուն-Հսյուան Հունը և նրա գործընկերները նպատակ են դրել պարզել, թե հատկապես ինչպես են այս գործընթացները ժամանակի ընթացքում ազդում միմյանց վրա: Դրա համար նրանք օգտագործել են «Սոցիալական միջավայրի և ծերացման բիոմարկերների ուսումնասիրություն» (SEBAS) նախագծի տվյալները, որը Թայվանական ծերացման հետազոտության մի մասն է: Վերլուծության մեջ ներառվել են 60 տարեկանից բարձր 628 մասնակիցների տվյալներ, որոնք հետազոտվել են 2000 և 2006 թվականներին: Առաջին հետազոտության պահին միջին տարիքը եղել է 66 տարեկանը, մասնակիցների մոտ 59%-ը տղամարդիկ են եղել:

Ճանաչողական գործառույթը գնահատվել է մինի-մտավոր վիճակի հարցաթերթիկի միջոցով, իսկ հաշմանդամությունը՝ մի քանի ցուցանիշների խմբերի միջոցով՝ շարժունակություն (օրինակ՝ երկար ժամանակ կանգնելու, աստիճաններով բարձրանալու, ծանր առարկաներ բարձրացնելու ունակություն), առօրյա կյանքի գործիքային գործունեություն (հաշիվների վճարում, տնային գործեր) և ինքնախնամքի տարրական գործունեություն (հագնվել, լողանալ, սնվել):

Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ 2000 թվականին արձանագրված կոգնիտիվ խանգարումները մեծացրել են մինչև 2006 թվականը հաշմանդամության զարգացման հավանականությունը: Միևնույն ժամանակ, հետազոտության սկզբում ֆիզիկական հաշմանդամության առկայությունը կանխատեսել է ապագայում ավելի արտահայտված կոգնիտիվ անկում: Ընդ որում, ֆիզիկական տկարության ազդեցությունը կոգնիտիվ գործառույթների վատթարացման վրա վիճակագրորեն ավելի ուժեղ է եղել, քան հակադարձ կապը:

Հեղինակների կարծիքով՝ սա նշանակում է, որ շարժունակության սահմանափակումը և ինքնուրույն կյանք վարելու կարողության նվազումը կարող են արագացնել ուղեղի աշխատանքի վատթարացումը. հնարավոր է, որ դա լինում է սոցիալական ակտիվության, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության և զգայական խթանման նվազման հաշվին: