Հեղափոխություն հակաբիոտիկների ոլորտում. ինչպե՞ս ստիպել կայուն բակտերիաներին նորից ոչնչանալ

Լոնդոնի Թագավորական քոլեջի հետազոտողները հակաբիոտիկների ստեղծման նոր մոտեցում են մշակել, որը կարող է օգնել դեղամիջոցների հանդեպ կայուն վարակների դեմ պայքարում և նույնիսկ «վերակենդանացնել» արդեն իսկ գոյություն ունեցող, բայց իրենց արդյունավետությունը կորցրած պատրաստուկները։ Աշխատանքը հրապարակվել է Journal of Medicinal Chemistry ամսագրում։

Ժամանակակից հակաբիոտիկակայունության առանցքային խնդիրն այն է, որ բակտերիաները ժամանակի ընթացքում սովորել են պաշտպանվել դեղերից։

Գլխավոր մեխանիզմներից մեկը այսպես կոչված «էֆլյուքսային պոմպերն» են (արտամղման համակարգերը)՝ մոլեկուլային մեխանիզմներ, որոնք բառացիորեն դուրս են մղում հակաբիոտիկը բակտերիալ բջջից դեռ այնքան ժամանակ, քանի դեռ այն չի հասցրել գործել։ Արդյունքում՝ դեղամիջոցի խտությունը բակտերիայի ներսում մնում է չափազանց ցածր, և վարակը գոյատևում է։

Գիտնականների առաջարկած նոր մոտեցումն ստացել է Efflux Resistance Breaker (ERB)՝ «էֆլյուքսային կայունության քայքայիչ» անվանումը։ Դրա էությունն այն է, որ հակաբիոտիկների մոլեկուլները քիմիապես ձևափոխվում են այնպես, որ բակտերիաների համար էլ ավելի դժվար լինի դրանք դուրս մղելը։ Այլ կերպ ասած՝ հակաբիոտիկը ոչ միայն ազդում է բակտերիայի վրա, այլև պակաս խոցելի է դառնում նրա պաշտպանական մեխանիզմների նկատմամբ։

Սա սկզբունքորեն տարբերում է ERB-ն նախորդ ռազմավարություններից, որոնցում հակաբիոտիկները համակցվում էին էֆլյուքսային պոմպերը արգելակող առանձին նյութերի հետ։ Նոր հայեցակարգում պաշտպանությունը «ներկառուցված է» հենց դեղամիջոցի մոլեկուլի մեջ։

Պրոֆեսոր Խոնդակեր Միրազ Ռահմանի խոսքով՝ սա կարող է երկու կարևոր ուղղություն բացել.