նախընտրելի դարձնել
Լոս Անջելեսի (ԱՄՆ) City of Hope կլինիկայի հետազոտողները բացահայտել են կենսաբանական պատճառը, որի հետևանքով տարիքի հետ մենք ավելի զգայուն ենք դառնում ցրտի նկատմամբ։ Աշխատանքի արդյունքները հրապարակվել են Nature գիտական ամսագրում։
Ի տարբերություն սպիտակ ճարպի, որը հիմնականում էներգիա է կուտակում, ջերմածին ճարպն այրում է կալորիաները՝ ջերմություն արտադրելու համար և օգնում է մեզ չմրսել։ Տարիքի հետ ջերմածին ճարպի ակտիվությունը նվազում է, ինչը կարող է բացատրել, թե ինչու են տարեցներն ավելի ուժեղ զգում ցուրտը։
«Ընկալումհը, թե ինչպես է մարմինը կառավարում այս գործընթացը, կարող է բանալի դառնալ ճարպակալումը, 2-րդ տեսակի շաքարային դիաբետը և նյութափոխանակության այլ խանգարումները հասկանալու համար», — նշել է City of Hope-ի Արթուր Ռիգսի անվան դիաբետի և նյութափոխանակության հետազոտությունների ինստիտուտի դոցենտ, հետազոտության հեղինակ Ցյուն «Աննաբել» Վանը։
Նրա աշխատանքը ցույց է տալիս, թե ինչպես են նյարդերից և իմունային բջիջներից եկող ազդանշանները կարգավորում ջերմածին ճարպի արտադրած ջերմության քանակը՝ փոխելով բարձր ակտիվությամբ և ոչ այնքան ակտիվ ճարպային բջիջների հավասարակշռությունը։ Մկների վրա կատարված փորձերը թույլ են տալիս ենթադրել, որ տարիքի հետ այս համակարգը դառնում է պակաս ճկուն, ինչի պատճառով ջերմածին ճարպն ավելի դանդաղ է արձագանքում ջերմաստիճանի անկմանը։
Ավելի վաղ City of Hope-ի հետազոտողները պարզել էին, որ ջերմածին ճարպային բջիջները տարբերվում են իրենց արտադրած ջերմության քանակով. որոշ բջիջներում բարձր է ջերմություն առաջացնող UCP1 սպիտակուցի մակարդակը, իսկ մյուսներում այն ավելի ցածր է, և դրանք մնում են ոչ այնքան ակտիվ։ Նոր աշխատանքում գիտնականները նմանատիպ բջջային խառնուրդ են հայտնաբերել մարդու ջերմածին ճարպի նմուշներում, թեև փորձերի մեծ մասն անցկացրել են մկների վրա։
Բջիջների այս խառնուրդը կարող է օրգանիզմի համար ծառայել որպես ջերմաստիճանի փոփոխություններին հարմարվելու ներկառուցված մեխանիզմ։ Երբ ավելի շատ ջերմություն է անհրաժեշտ, նյարդային և իմունային համակարգերի ազդանշանները ոչ այնքան ակտիվ բջիջներին դրդում են ավելացնել դրա արտադրությունը, իսկ երբ անհրաժեշտությունն անցնում է, համակարգը նվազեցնում է ակտիվությունը։ Սակայն տարեց մկների մոտ այս արձագանքը դանդաղում էր. նրանց ջերմածին ճարպը դեռ կարողանում էր ավելացնել ջերմության արտադրությունը, բայց դրա համար ավելի շատ ժամանակ էր պահանջվում, և կենդանիներն ավելի դժվարությամբ էին ցրտի պայմաններում պահպանում մարմնի ջերմաստիճանը։
Հետազոտողներին հաջողվել է մասամբ վերականգնել տարեց մկների ջերմության արտադրությունը՝ արգելափակելով այս դանդաղեցման հիմքում ընկած կենսաբանական ուղու փուլերից մեկը. դեղամիջոց ստացած կենդանիներն ավելի շատ ջերմություն էին արտադրում և ավելի շատ էներգիա ծախսում։ Փորձում օգտագործված միֆեպրիստոն դեղամիջոցն ազդում է օրգանիզմի բազմաթիվ համակարգերի վրա, ուստի ցրտի նկատմամբ տարիքային զգայունության բուժման միջոց չէ, սակայն արդյունքները ցույց են տալիս, որ ջերմածին ճարպի ակտիվության նվազումը կարելի է հետ շրջել։
«Այս հնարավորությունը կարևոր է ոչ միայն ջերմությունը պահպանելու համար։ Ջերմածին ճարպը նաև գլյուկոզա և ճարպ է այրում, իսկ դրա ակտիվությունը տարիքի հետ նվազում է։ Եթե գիտնականները գտնեն այդ ակտիվությունը վերականգնելու անվտանգ և ճշգրիտ եղանակ, այս հիմնարար հետազոտությունը ժամանակի ընթացքում կարող է խորացնել նյութափոխանակության տարիքային խնդիրների, այդ թվում՝ ճարպակալման և 2-րդ տեսակի շաքարային դիաբետի մասին մեր պատկերացումները», — պարզաբանել է Վանը։
