Հարյուր տարին դեղատոմսով չէ. գիտնականները պարզել են, թե ինչու առողջ ապրելակերպը չի երաշխավորում երկար կյանք

Հնարավո՞ր է արդյոք «ծրագրավորել» կյանքը մինչև 100 տարեկան՝ պատշաճ սննդով, վարժություններով և այլ առողջ սովորություններով։ Գիտական տվյալների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ծայրահեղ երկարակեցության համընդհանուր բաղադրատոմս դեռևս գոյություն չունի։ Գրախոսությունը հրապարակվել է Minerva Medica ամսագրում։

Հետազոտողները ուսումնասիրել են ժողովրդագրական, համաճարակաբանական, ծերաբանական և գենետիկական տվյալները՝ համեմատելով առողջ ծերացման վերաբերյալ տեղեկատվությունը հարյուրամյակներ ապրողների և այսպես կոչված «կապույտ գոտիների»՝ մինչև խոր ծերություն ապրող մարդկանց բարձր կոնցենտրացիայով շրջանների ուսումնասիրությունների արդյունքների հետ։

Գիտնականները հաստատել են, որ հավասարակշռված սննդակարգը, կանոնավոր ֆիզիկական ակտիվությունը և ամուր սոցիալական կապերը կապված են ավելի երկար, առողջ կյանքի և վաղաժամ մահվան ավելի ցածր ռիսկի հետ։ Այնուամենայնիվ, դեռևս չկան ապացույցներ, որ որևէ հատուկ սննդակարգ, վարժությունների ծրագիր կամ այլ սովորություն զգալիորեն մեծացնում է մինչև 100 տարեկան ապրելու հավանականությունը։

Օրինակ, որոշ մոդելների համաձայն, արևմտյան տիպիկ սննդակարգից առողջ սննդակարգի անցումը, որը սկսվում է երիտասարդ տարիքից, կարող է կյանքի տևողությունը մեծացնել մոտ 10 տարով։ Սակայն հարյուրամյակների վերաբերյալ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս շատ տարբեր սննդային սովորություններ. շատերը հետևում էին չափավոր և համեմատաբար պարզ սննդակարգի, այլ ոչ թե խիստ դիետաների կամ խիստ կալորիաների սահմանափակման։

Նմանատիպ օրինաչափություն է նկատվում նաև ֆիզիկական ակտիվության դեպքում։ Չափավոր վարժությունները իսկապես կապված են կյանքի տևողության մոտ 2-5 տարով երկարացման հետ, հիմնականում քրոնիկ հիվանդությունների և վաղաժամ մահվան ռիսկի նվազման պատճառով։ «Կապույտ գոտիների» հարյուրամյակների շրջանում ֆիզիկական ակտիվությունը սովորաբար առօրյա կյանքի բնական մասն է՝ քայլելը, այգեգործությունը, գյուղատնտեսությունը կամ կենդանիների խնամքը՝ ինտենսիվ վարժությունների փոխարեն։

Հեղինակների կարծիքով, մինչև ծերություն ապրելու կարողության վրա ազդում են նաև սոցիալական կապերը, հոգեբանական դիմադրողականությունը, կյանքի իմաստի զգացումը, շրջակա միջավայրի պայմանները և գենետիկական գործոնները։

Կյանքի տևողության ժառանգականությունը գնահատվում է մոտավորապես 20-30%, չնայած որոշ ժամանակակից մոդելներ ավելի բարձր ցուցանիշներ են ցույց տալիս մահվան արտաքին պատճառները հաշվի առնելուց հետո։

Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում