Մյունխենի տեխնիկական համալսարանի գիտնականների թիմը հասել է նրան, որ ցողունային բջիջները նմանակում են մարդու սրտի զարգացումը։ Արդյունքում ստացվում է «մինի սիրտ», որը հայտնի է որպես օրգանոիդ։ Այն թույլ կտա ուսումնասիրել մեր սրտի զարգացման ամենավաղ փուլը եւ կհեշտացնի հիվանդությունների հետազոտությունները, հաղորդում է Science Daily-ն՝ վկայակոչելով Nature Biotechnology ամսագրում գիտնականների հոդվածը:

Թիմը, որն աշխատում է Մյունխենի տեխնիկական համալսարանի սրտանոթային հիվանդությունների վերականգնողական բժշկության պրոֆեսոր Ալեսանդրա Մորետիի հետ, մշակել է «մինի սիրտ» ստեղծելու մեթոդ՝ օգտագործելով պլյուրիպոտենտային ցողունային բջիջներ, որոնք ունակ են վերածվել մարմնի ցանկացած բջիջների։ «Այս կերպ մենք կրկնօրինակում ենք մարմնի ազդանշանային ուղիները, որոնք վերահսկում են սրտի զարգացման ծրագիրը»,-բացատրում է Ալեսանդրա Մորետին:

«Անհատականացված օրգանոիդների» արտադրություն

Օրգանոիդները կարող են օգտագործվել առանձին հիվանդների հիվանդությունների հետազոտման համար: Գիտնականներն օգտագործել են Նունանի համախտանիշով հիվանդի պլյուրիպոտենտային ցողունային բջիջները։ Այս հիվանդությունը բնութագրվում է սրտի արատով՝ թոքային զարկերակի ստենոզով:

Հետազոտողները Պետրիի բաժակի մեջ օրգանոիդներ են ստեղծել՝ հիմնվելով այս բջիջների վրա: Դրանք կրկնում են պացիենտի հիվանդությանը բնորոշ հատկությունները: Թիմը նախատեսում է առաջիկա ամիսներին օգտագործել անհատականացված օրգանոիդներ՝ սրտի այլ բնածին արատները ուսումնասիրելու համար: Օրգանոիդներում սրտի հիվանդությունը վերստեղծելու ունակությամբ ապագայում դեղամիջոցները կարող են ուղղակիորեն փորձարկվել դրանց վրա: «Հնարավոր է, որ նման թեստերը կարող են նվազեցնել կենդանիների վրա փորձերի անհրաժեշտությունը դեղամիջոցներ մշակելիս»,-ասել է Ալեսանդրա Մորետին:

Աշխարհում առաջին «էպիկարդիոիդները»

Ստացված օրգանոիդներն ունեն մոտ կես միլիմետր տրամագիծ։ Չնայած դրանք արյուն չեն մղում, դրանք կարող են խթանվել էլեկտրական հոսանքով եւ կծկվել, ինչպես մարդու սրտի փորոքները: Պրոֆեսոր Մորետին եւ նրա թիմը աշխարհում առաջին հետազոտողներն են, ովքեր ստեղծել են օրգանոիդ, որը պարունակում է ինչպես սրտի մկանների բջիջներ (կարդիոմիոցիտներ), այնպես էլ սրտի պատի արտաքին շերտի՝ էպիկարդի բջիջներ: Էպիկարդի բջիջները կարեւոր նշանակություն ունեն հասկանալու համար, թե ինչպես է ձեւավորվում սիրտը, ասում է հետազոտության առաջին հեղինակ Աննա Մեյերը։

Բջիջների նոր տեսակ

Օրգանոիդների արտադրության մեթոդի հետ մեկտեղ թիմը հայտնել է նաեւ այլ հայտնագործությունների մասին: Գիտնականները պարզել են, որ նախնական բջիջները, որոնցից մկների մոտ առաջանում է էպիկարդը, ձեւավորվում են պտղի զարգացման յոթերորդ օրը: «Մենք ենթադրում ենք, որ այդ բջիջները գոյություն ունեն նաեւ մարդու օրգանիզմում առնվազն մի քանի օր»,-ասում է պրոֆեսոր Մորետին: Այս հայտնագործությունը հուշումներ կտա հասկանալու, թե ինչու պտղի սիրտը կարող է վերականգնվել՝ ի տարբերություն մեծահասակի սրտի: Այս գիտելիքները կօգնեն գտնել սրտի կաթվածի եւ այլ հիվանդությունների բուժման նոր մեթոդներ: