Սենթ Լուիսի Վաշինգտոնի համալսարանի բժշկական դպրոցի նոր ուսումնասիրությունը նկարագրում է նորովիրուսային պատվաստանյութ ստեղծելու ստեղծագործական ձևը, հայտնում է  Medical Xpress-ը՝ հղում անելով Proceedings of the National Academy of Sciences-ին։

Դրա համար գիտնականներն օգտագործել են ռոտավիրուսի դեմ բարձր արդյունավետության պատվաստանյութեր, որոնք նույնպես լուծ են առաջացնում: Հետազոտողները ստեղծել են փորձարարական համակցված պատվաստանյութ, որն աշխատում է երկու վարակների դեմ՝ առանցքային նորովիրուսային սպիտակուց ավելացնելով ռոտավիրուսի անվնաս շտամին: Մկների մոտ, որոնք ստացել են փորձարարական պատվաստանյութը, երկու տեսակի վարակիչ նյութերի դեմ չեզոքացնող հակամարմիններ են սկսել արտադրվել:

Հետազոտության գործընթացը

Մարդու նորովիրուսը տասնամյակներ շարունակ դիմակայել է գիտական հետազոտություններին: Այն չի վարակում մկներին, առնետներին կամ այլ լաբորատոր կենդանիներին, ուստի փորձերը, որոնք հանգեցրել են ռոտավիրուսային պատվաստանյութերի ստեղծմանը, հնարավոր չէ կրկնել նորովիրուսի դեպքում: Գիտությունների թեկնածու, մոլեկուլային մանրէաբանության բաժնի դոցենտ Սյուզան Դինը և նրա գործընկերները, ներառյալ առաջին հետազոտության հեղինակ, դոկտոր, Դինի լաբորատորիայի անձնակազմի գիտնական Տակահիրո Կավագիշին, և համահեղինակ, բժիշկ, Սթենֆորդի համալսարանի բժշկության վաստակավոր պրոֆեսոր Հարի Բ. Գրինբերգն առաջարկեցին ռոտավիրուսի օգտագործման գաղափարը, որպեսզի  շրջանցեն տեխնիկական դժվարությունները։

Գիտնականները մարդու նորովիրուսի արտաքին մակերեսը կազմող սպիտակուցի գենը մտցրել են ռոտավիրուսի լաբորատոր շտամի գենոմի մեջ: Նրանք այնուհետև մոդիֆիկացված ռոտավիրուսը ներարկել են թույլ իմունիտետ ունեցող նորածին մկների բերանների մեջ, ճիշտ այնպես, ինչպես երեխաներին տալիս են ռոտավիրուսային պատվաստանյութերը: Չորս, վեց և ութ շաբաթ անց նրանք արյան և կղանքի նմուշներ են վերցրել։ Նախնական իմունիզացիայից 9 շաբաթ անց գիտնականները մկներին կրկին սրսկումներ են արել և մեկ շաբաթ անց նորից փորձանմուշ վերցրել:

Հակամարմինների ուժեղ արձագանքն ակնհայտ էր թեստավորված 11 մկներից իննի և բոլոր 11 մկների աղիքների արյան մեջ:

«Այն փաստը, որ մենք ուժեղ հակամարմինների արձագանք տեսանք աղիքներում, լավ նշան է», - ասաց Դինը:

Հաջորդ քայլը ցույց տալն է, որ փորձարարական պատվաստանյութով պատվաստված կենդանիները ավելի քիչ են հիվանդանում կամ մահանում նորովիրուսից: Նման փորձարկումներն արդեն իրականացվում են։

Հեռանկարները

Մինչ ռոտավիրուսի դեմ առաջին պատվաստանյութերի թողարկումը՝ 2006 թվականը, աշխարհում ամեն տարի կես միլիոն երեխա էր մահանում  այս վարակի հետևանքով առաջացած փորլուծությունից: Այժմ նրանց թիվը գնահատվում է մոտ 200 հազար, ինչը դեռ շատ է, բայց դրական միտում կա։

Նորովիրուսն ամեն տարի առաջացնում է սննդային թունավորման հարյուր միլիոնավոր դեպքեր և խլում է առնվազն 50,000 երեխայի կյանք, սակայն այն վերահսկելու իրական միջոց չկա:

Նկարագրված ուսումնասիրության արժեքավորությունը նրանում է, որ այն ուրվագծում է նոր մոտեցում, որը կարող է արագացնել պատվաստանյութի ստեղծումը լուծ առաջացնող տարբեր վարակների դեմ: Սա հատկապես վերաբերում է սահմանափակ ռեսուրսներ ունեցող երկրներին: