Այսօր առողջության համար վնասակար սովորությունների դեմ պայքարի խնդրի լուծման ամենաարդիական մոտեցումներից մեկը վնասի նվազեցման հայեցակարգն է։ Դրա նպատակը ոչ թե առողջության համար վնասակար վարքագիծն արգելելն է, այլ այն փոխարինել ավելի քիչ վնասակար վարքագծով։ Եվրոպական երկրներում վնասակարության նվազեցման հայեցակարգն օգտագործվում է ծխելու դեմ պայքարում՝ օգնելով ծխողներին անցնել ավելի քիչ վնասակար այլընտրանքների։

Locals.md-ն զրուցել է Պատրայի համալսարանի և Հունաստանի Արևմտյան Ատտիկայի համալսարանի հանրային առողջության դպրոցի սրտաբան և ավագ գիտաշխատող Կոնստանտինոս Ֆարսալինոսի հետ այն մասին, թե որ մեթոդներն են արդյունավետ ծխելու դեմ պայքարում  և արդյոք իշխանությունները կարող են ազդել  երկրի բնակչությյան առողջության բարելավման վրա։

Հունաստանում Առողջապահության նախարարությունն ընդունել է օրենք, որը ճանաչում է վնասի նվազեցումը որպես ծխելու դեմ պայքարի գործողությունների ծրագրի չորրորդ բաղադրիչ՝ կանխարգելման, դադարեցման և պասիվ ծխից պաշտպանվելու հետ մեկտեղ: Օրենքը թույլ է տալիս ծխողներին տեղեկացված լինել սիգարետ ծխելուն փոխարինող գիտական փորձերի վրա հիմնված այլընտրանքների մասին։

«Շատ կարևոր է չափահաս ծխողներին հնարավորություն տալ գտնել ավելի քիչ վնասակար այլընտրանքներ նույնքան հեշտությամբ, որքան նրանք գտնում են սիգարետը: Ընդամենը երկու տարի առաջ Հունաստանում ծխողների թիվը 40%-ից ավելի էր։ Սակայն վերջին 10 տարիների ընթացքում, ծխելու մակարդակը նվազել է և այժմ 30%-ից պակաս է: Այնպես որ, նվազեցված վնասակար արտադրանքի առկայությունը շատ կարևոր են»,- ասել  է սրտաբանը։

Այնուամենայնիվ, շուրջ 1,1 միլիարդ մարդ ամբողջ աշխարհում դեռ ծխում է սիգարետ: Այս բոլոր մարդիկ գիտեն սիգարետի վտանգավորության մասին, սակայն նրանց համար դժվար է հրաժարվել իրենց սովորությունից։ Կոնստանտինոս Ֆարսալինոսը վստահ է, որ պետությունը պետք է հնարավորինս շատ գործիքներ տրամադրի ծխողներին՝ ծխելուց ավելի հեշտ հրաժարվելու համար:

Վնասի նվազեցումը, թերեւս, լավագույն գործիքն է, որն այս պահին ունենք մեր ձեռքի տակ և շատ կարևոր բաղադրիչ է ծխելու դեմ պայքարում։

Գիտնականը նշում է, որ ինչպես ցույց է տալիս նրա պրակտիկան, ծխելը թողնելու մասին մարդկանց ասելը միայն բավարար չէ իրավիճակի վրա ինչ-որ կերպ ազդելու համար։

«ԵՄ ոչ մի երկրում նման օրենք չկա, և ես նույնիսկ չեմ կարող պատկերացնել, որ նման օրենք կարող է լինել արևմտյան ժողովրդավարական երկրում։ Եվրոպայում ես չեմ պատկերացնում մի իրավիճակ, երբ գիտական ​​աշխատանք կատարող գիտնականին թույլ չեն տալիս քննարկել իր աշխատանքը կամ թույլ չեն տալիս որևէ աշխատանք կատարել միայն այն պատճառով, որ կառավարությունն իրեն ասում է, որ մի խոսի այդ մասին», - հավելել է Կոնստանտինոս Ֆարսալինոսը:

Հույն գիտնականը կարծում է, որ առողջապահության ոլորտի մասնագետները պետք է խոսեն ծխողների հետ իրենց բոլոր տարբերակների մասին: Այնուամենայնիվ, եթե բժշկից պահանջվում է թաքցնել տեղեկատվությունը, քանի որ կառավարությունը դա պատվիրում է, ըստ Կոնստանտինոս Ֆարսալինոսի՝ «դա հակասում է բժշկական վարքագծի կանոններին, որը սահմանում է, որ հիվանդները պետք է ստանան բոլոր հասանելի տեղեկությունները բոլոր տարբերակների վերաբերյալ»։

Բժիշկը մեկ օրինակ է բերել. «Հնդկաստանը մի երկիր է, որը մի քանի տարի առաջ արգելք մտցրեց, բոլոր քաղաքները լցվեցին անօրինական ապրանքներով: Հիմա դրանք կարելի է գտնել ամեն անկյունում՝ առանց պետական ​​վերահսկողության, առանց կանոնակարգման ու որակի չափանիշների։ Ոչ ոք չգիտի, թե որտեղից են դրանք ի հայտ գալիս ու հայտնվում շուկայում։ Իսկ իշխանությունը ձեւացնում է, թե արգելում է դրանք»։