Սան Դիեգոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանի Հիբս լաբորատորիայի հետդոկտոր Ջիա Չժուի գլխավորությամբ գիտնականների միջազգային թիմը քարտեզագրել է մարդու ուղեղի ընկալիչների կառուցվածքը: Իրենց աշխատանքում նրանք օգտագործել են վիրահատական ​​բուժում անցած էպիլեպսիայով հիվանդների ուղեղի հյուսվածքի նմուշներ։ Գտածոները մեծ նշանակություն ունեն հասկանալու համար, թե ինչպես են ազդանշանային գործընթացները տեղի ունենում ուղեղում, ինչը, իր հերթին, կարող է նպաստել էպիլեպսիայի և այլ նյարդաբանական հիվանդությունների բուժման նոր մեթոդների մշակմանը: Աշխատանքը հրապարակվել է Nature ամսագրում։ GABA-A ընկալիչները առանցքային դեր են խաղում ուղեղի բջիջների միջև ազդանշանների կարգավորման գործում: Դրանք թիրախ են բազմաթիվ դեղամիջոցների, որոնք օգտագործվում են էպիլեպսիայի, տագնապայնության, դեպրեսիայի և անքնության բուժման համար: Չնայած այս ընկալիչների կարևորությանը, գիտնականներին երկար ժամանակ չի հաջողվում ամբողջական պատկերացում կազմել, թե ինչպես են դրանք գործում: Այժմ, ժամանակակից տեխնոլոգիաների, այդ թվում՝ կրիոէլեկտրոնային մանրադիտակի շնորհիվ, գիտնականների թիմը կարողացել է ստեղծել մարդու ուղեղում GABA-A ընկալիչների կառուցվածքի մանրամասն քարտեզ: Ստացված արդյունքները մեզ թույլ տվեցին ավելի լավ հասկանալ, թե ինչպես են այդ ընկալիչները փոխազդում դեղերի հետ: Հետազոտությունը նաև հայտնաբերել է երկու հակաէպիլեպտիկ դեղամիջոցների գործողության նոր մեխանիզմներ, որոնք նախկինում հայտնի չէին GABA-A ընկալիչների վրա ազդեցություն ունենալու համար: «Մեր արդյունքները նոր պատկերացումներ են տալիս այս ընկալիչների ճշգրիտ կառուցվածքի և կոնկրետ դեղամիջոցների հետ դրանք փոխազդելու վերաբերյալ», - ասում է հոդվածի համահեղինակ, պրոֆեսոր Ռայան Հիբսը: Ուղեղի հյուսվածքի նմուշներ են ստացվել էպիլեպսիայով հիվանդներից, ովքեր վիրահատվել են ուղեղի փոքր հատվածները հեռացնելու համար՝ որպես ստանդարտ բժշկական միջամտության մաս: Այնուհետև այդ նմուշները վերլուծվել են լաբորատորիայում: Ստացված տեղեկատվությունը գիտնականներին թույլ է տվել կառուցել GABA-A ընկալիչների եռաչափ մոդելներ՝ բացահայտելով դրանց ձևավորման և դեղամիջոցների հետ փոխազդեցության ձևերի բազմազանությունը: Այս բացահայտումները կարող են օգնել ավելի լավ հասկանալ, թե ինչու են որոշ դեղամիջոցներ արդյունավետ նյարդաբանական խանգարումների բուժման համար, մինչդեռ մյուսներն անարդյունավետ են: «Մենք կարողացանք բացատրել, թե ինչպես են աշխատում ուղեղի «արգելակները», այսինքն՝ ինչպես են նեյրոնները դանդաղեցնում իրենց գործունեությունը կամ ամբողջովին դադարեցնում այն», - ավելացրել է հետազոտության գլխավոր հեղինակ Ջիյի Չժուն: