նախընտրելի դարձնել
Weill Cornell Medicine բժշկական կենտրոնի հետազոտողները պարզել են, որ ներգանգային արնազեղումները կամ «ուղեղի արնազեղումները», որոնք առաջանում են ուղեղի արյունատար անոթի պատռվածքից, կրկնապատկում են մարդու մոտ ապագայում դեմենցիայի հավանականությունը։ Թեեւ դեմենցիայի եւ ուղեղի արյան հոսքն արգելափակող արյան մակարդման հետեւանքով առաջացած իշեմիկ ինսուլտների միջեւ կապն ավելի մեծ ուշադրության է արժանացել, Stroke ամսագրում հրապարակված նոր ուսումնասիրությունը նախորդ բացահայտումները տարածում է արնազեղումների վրա:
«Մենք հետեւողականորեն տեսնում ենք դեմենցիայի ռիսկի բարձրացում՝ անկախ արնազեղման տեսակից»,- նշել է հետազոտության համահեղինակ, դոկտոր Սեմյուել Բրյուսը Weill Cornell-ից: Սա վկայում է այն մասին, որ մարդիկ, որոնք ներգանգային արնազեղում են ունեցել, պետք է պարբերաբար զննվեն կոգնիտիվ խանգարումների համար, քանի որ արդյունքները կարող են օգնել որոշումներ կայացնել պացիենտների եւ նրանց ընտանիքների հետագա բուժման հարցում, հաղորդել է Planet Today-ը:
Օգտագործելով Medicare-ի պահանջների տվյալները 2008-2018թթ.՝ բժիշկ Բրյուսը եւ նրա գործընկերները գնահատել են մոտ 15 000 մարդու տվյալները, որոնք ունեցել են տարբեր տեսակի ներգանգային արնազեղումներ, որոնց դեպքում արյունը կուտակվում է ուղեղի հյուսվածքում կամ գանգի տակ:
Արնազեղումներ կարող են առաջանալ ուղեղի տրավմատիկ վնասվածքներից հետո, սակայն հետազոտողները կենտրոնացել են ինքնաբուխ առաջացած տարբերակների վրա: Նրանք պացիենտների մոտ նկատել են ներգանգային արնազեղումից հետո միջինը 5,6 տարի հետո նոր ախտորոշված տկարամտության մակարդակի կրկնակի աճ՝ ավելի քան երկու միլիոն մարդկանց համեմատ, որոնք արնազեղում չունեին:
Արդյունքները լրացնում են այլ լաբորատորիաների գրականությունը, որը ցույց է տալիս, որ արնազեղումները կապված են ավելի ուշ առաջացող կոգնիտիվ խնդիրների հետ: Օրինակ, Դանիայում բժշկական գրառումների վրա հիմնված ուսումնասիրության ժամանակ մարդկանց 11,5 տոկոսի մոտ ուղեղի արյան անոթների պատռվելուց հետո դեմենցիա է առաջացել, ինչը մոտ 2,5 անգամ գերազանցում է ընդհանուր բնակչության ցուցանիշը: Մյուս կողմից՝ իշեմիկ ինսուլտները, որոնք սովորաբար առաջանում են թրոմբներից, դեմենցիայի վտանգն ավելացնում են 1,7 անգամ։
«Ինչո՞ւ է ներգանգային արնազեղումը մեծացնում դեմենցիայի վտանգը: Կան մի քանի հնարավոր պատճառներ»,- ասել է հետազոտության համահեղինակ, դոկտոր Սանթոշ Մուրթին: Արնազեղումները կարող են ուղղակիորեն հանգեցնել դեմենցիայի՝ ուղեղում եւ նրա արյունատար անոթներում բետա-ամիլոիդ կոչվող սպիտակուցի կուտակում առաջացնելով, ինչը կարող է խաթարել ուղեղի աշխատանքը: Կամ արնազեղումն ու դեմենցիան կարող են անուղղակիորեն կապված լինել, քանի որ նույն գործոնները, ինչպիսին է ուղեղի արյան անոթների քրոնիկական վնասը, մեծացնում են երկու վիճակների ռիսկը:
«Քանի որ մենք տեսնում ենք ավելի շատ ապացույցներ, որ դեմենցիան կարող է հետեւել արնազեղումներին, մենք իսկապես պետք է նայենք հետեւանքներին»,- ասել է Մուրթին: «Օրինակ, հակաամիլոիդային բետա դեղամիջոցների անվտանգության գնահատումը Ալցհեյմերի հիվանդության բուժման համար այն մարդկանց մոտ, որոնք արնազեղում են ունեցել, պետք է լինի հետազոտության առաջնահերթությունը»:
Հետազոտողները եկել են այն եզրակացության, որ քանի որ ներգանգային արնազեղման բուժման նոր մեթոդները կարող են ի վերջո հանգեցնել նրան, որ պացիենտներն ավելի երկար ապրեն, անհրաժեշտ են ավելի շատ հետազոտություններ՝ ուսումնասիրելու համար, թե ինչպես է արնազեղումը նպաստում դեմենցիայի տարբեր ենթատեսակների առաջացմանը:
