Ուոլթեր և Էլիզա Հոլլի բժշկական հետազոտությունների ինստիտուտի գիտնականները մեծ քայլ են կատարել Պարկինսոնի հիվանդության դեմ պայքարում՝ լուծելով մի առեղծված, որը չբացահայտված է մնացել ավելի քան 20 տարի: Առաջին անգամ հնարավոր է եղել որոշել մարդկային PINK1 սպիտակուցի կառուցվածքը՝ կապված այս նեյրոդեգեներատիվ հիվանդության զարգացման հետ։ Աշխատանքը հրապարակվել է Science ամսագրում։

PINK1-ը սպիտակուց է, որը կապված է Պարկինսոնի հիվանդության՝ աշխարհում ամենաարագ զարգացող նեյրոդեգեներատիվ խանգարման հետ:

Միտոքոնդրիան առանցքային դեր է խաղում բջիջներում էներգիայի արտադրության մեջ:

Նորմալ պայմաններում PINK1-ը հավաքվում է վնասված միտոքոնդրիաների մակերեսին և պիտակավորում նրանց ուբիկվիտին կոչվող փոքրիկ սպիտակուցով՝ ազդանշան տալով դրանց հեռացման համար: PINK1-ի մուտացիաները խաթարում են այս գործընթացը՝ հանգեցնելով տոքսինների կուտակմանը և ուղեղի բջիջների մահվանը՝ Պարկինսոնի հիվանդության զարգացման հիմնական գործոններից մեկը:

Պարկինսոնի հիվանդության բնորոշ նշաններից մեկն ուղեղի բջիջների մահն է։ Մարդու մարմնում մոտ 50 միլիոն բջիջ մեռնում և փոխարինվում է ամեն րոպե, բայց ուղեղի բջիջները չափազանց դանդաղ են վերականգնվում: Երբ միտոքոնդրիաները վնասվում են, նրանք դադարում են էներգիա արտադրել և սկսում են արտազատել տոքսիններ, որոնք վնասակար ազդեցություն են ունենում ուղեղի բջիջների վրա։

Առողջ մարմնում վնասված միտոքոնդրիումները հեռացվում են հատուկ գործընթացով։ Սակայն, երբ PINK1-ը մուտացիայի է ենթարկվում, այս մեխանիզմը խաթարվում է, և վնասված միտոքոնդրիումները մնում են բջիջներում՝ պատճառ դառնալով նրանց մահվան:

Ըստ հետազոտության առաջատար հեղինակ, դոկտոր Սիլվի Կալեգարիի, PINK1-ն աշխատում է չորս քայլով. նախ՝ այն ճանաչում է վնասված միտոքոնդրիումները, այնուհետև կցվում է դրանց, այնուհետև նշում է ուբիկվիտին սպիտակուցը, որը խթանում է վնասված միտոքոնդրիումների վերամշակման գործընթացը Պարկին սպիտակուցի միջոցով:

«Մենք առաջին անգամ տեսանք մարդու PINK1-ը վնասված միտոքոնդրիայի մակերեսին: Այժմ մենք նաև հասկանում ենք, թե ինչպես են Պարկինսոնի հիվանդության հետ կապված PINK1-ի մուտացիաներն ազդում այս գործընթացի վրա»,- ասել է դոկտոր Կալեգարին:

PINK1-ի կառուցվածքի հայտնաբերումը հույս է տալիս նոր դեղամիջոցների համար, որոնք կարող են դանդաղեցնել կամ կասեցնել հիվանդության առաջընթացը: Գիտնականները հույս ունեն, որ հետագա հետազոտությունները կօգնեն դեղամիջոցներ մշակել PINK1 մուտացիա ունեցող մարդկանց համար՝ բացելով Պարկինսոնի հիվանդության բուժման նոր դարաշրջան: