Հայնրիխ Հայնեի համալսարանի (HHU) գերմանացի գիտնականները հայտնաբերել են, որ VPS35 սպիտակուցը պաշտպանում է միտոխոնդրիաները (բջիջների էներգետիկ կայաններ) գենետիկ նյութի՝ միտոխոնդրիալ ԴՆԹ-ից (մտԴՆԹ) վնասվելուց, իջեցնելով տարիքային հիվանդությունների առաջացման վտանգը։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Science Advances-ում(SciAdv)։

մտԴՆԹ-ի վնասումները կարող են հանգեցնել մի շարք լուրջ առողջական խնդիրների, ներառյալ Պարկինսոնի հիվանդությունը, Ալցհեյմերի հիվանդությունը, ամիոտրոֆիկ կողային սկլերոզը, սրտանոթային հիվանդությունները եւ 2-րդ տեսակի դիաբետը: Նրանք նաեւ արագացնում են օրգանիզմի ծերացման գործընթացը։ Սովորաբար բջիջները կարողանում են հայտնաբերել նման վնասը եւ սկսել վերականգնման գործընթացները, սակայն որոշ դեպքերում այդ համակարգը խափանվում է:

Նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ բջիջներն ակտիվացնում են վերամշակման մասնագիտացված համակարգը՝ ի պատասխան mtDNA-ի վնասման: Այս գործընթացում առանցքային դեր է խաղում սպիտակուցային համալիր ռետրոմերը, ինչպես նաեւ լիզոսոմները՝ օրգանելներ, որոնք կատարում են «մշակման» գործառույթներ բջջի ներսում: Այս կառույցներն օգնում են հեռացնել վնասված գենետիկական նյութը եւ կանխել դրա կուտակումը՝ դրանով իսկ պահպանելով առողջ բջիջները:

Գիտնականները հաստատել են այս մեխանիզմի արդյունավետությունը մոդելային օրգանիզմների՝ պտղաճանճերի մոտ: Փորձերը ցույց են տվել, որ VPS35 սպիտակուցը կենտրոնական դեր է խաղում դրա գործունեության մեջ: Դրա ակտիվացումը թույլ է տալիս ավելի արագ վերացնել վնասված mtDNA-ն եւ բարելավել միտոխոնդրիաների ֆունկցիան։

«Մենք հայտնաբերել ենք միտոխոնդրիալ առողջությանն աջակցող կարեւոր բջջային ուղի: Այս հայտնագործությունն օգնում է հասկանալ, թե ինչպես է միտոխոնդրիումային վնասը նպաստում նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների զարգացմանը եւ կարող է հիմք հանդիսանալ կանխարգելիչ նոր ռազմավարությունների համար»,- նշել է պրոֆեսոր Պլա-Մարտինը HHU-ին կից Կենսաքիմիայի եւ մոլեկուլային կենսաբանության ինստիտուտից: