Գիտնականները ալկոհոլի օգտագործման հետ կապված խանգարումների (AUD) բուժման նոր հեռանկարային ռազմավարություն են բացահայտել։ Նոր ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ դոֆամինի մակարդակը բարձրացնող թոլկապոն դեղամիջոցը ուժեղացնում է ճակատային կեղևի (PFC) ակտիվությունը՝ ինքնակառավարման առաջադրանքների ժամանակ։ Ներքին ճակատային գալարի՝ PFC-ի մաս կազմող հատվածի ավելի բարձր ակտիվացումը կապված է եղել վարքագծային ավելի լավ վերահսկողության և ալկոհոլի օգտագործման նվազեցման հետ։

Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging ամսագրում և ցույց են տալիս, որ նմանատիպ ազդեցության մեխանիզմ ունեցող դեղամիջոցները կարող են ապագայում օգտագործվել AUD-ի բուժման համար։ Սա լուրջ խանգարում է, որը բնութագրվում է ալկոհոլի օգտագործման վերահսկողության կորստով, որի դեպքում առկա դեղաբանական բուժումները միայն չափավոր արդյունավետություն ունեն։ Ներկայումս հաստատված և առանց դեղատոմսի կիրառվող դեղամիջոցների մեծ մասն ուղղված է ալկոհոլի նկատմամբ հակումը նվազեցնելուն և/կամ հրաժարման ախտանշանները թեթևացնելուն։

«Մեզ շտապ անհրաժեշտ են նոր դեղաբանական մոտեցումներ AUD-ի (ալկոհոլի օգտագործման խանգարման) բուժման համար։ Մեր ուսումնասիրությունը կենտրոնացնում է ուշադրությունը խանգարված արգելակող վերահսկողության «վերականգնման» վրա՝ ուղեղի այն կարողության, որը թույլ է տալիս կանգնեցնել անցանկալի մտքեր կամ գործողություններ և որը հաճախ տուժում է AUD-ի դեպքում», — նշել է հետազոտության ավագ հեղինակ Ջոզեֆ Շահտը՝ Քոլորադոյի համալսարանի Բժշկական դպրոցի հոգեբուժության բաժնից։ «Մեր տվյալները վկայում են, որ այն դեղամիջոցները, որոնք բարձրացնում են ճակատային կեղևում դոֆամինի մակարդակը՝ խոստումնալից ուղղություն են»։

Ուսումնասիրությանը մասնակցել է 64 մարդ, ովքեր տառապում էին ալկոհոլի օգտագործման խանգարմամբ (AUD)։ Նրանք պատահականորեն բաժանվել էին երկու խմբի՝ մեկ խումբը ստացել է տոլկապոն (FDA-ի կողմից հաստատված դեղամիջոց, որը բարձրացնում է դոֆամինի մակարդակը նախակնային կեղևում՝ արգելակելով COMT ֆերմենտը, որը քայքայում է դոֆամինը), իսկ մյուսը՝ պլացեբո՝ ութ օր շարունակ։ Մասնակիցները կատարել են «stop signal» թեստը ֆունկցիոնալ ՄՌՏ-ի (ֆՄՌՏ) ընթացքում։ Թեստի ժամանակ որոշ դեպքերում պահանջվում էր դադարեցնել կոճակի սեղմումը, ինչը հուսալիորեն ակտիվացնում է ճակատային կեղևի այն հատվածները, որոնք պատասխանատու են արձագանքի արգելակման համար։ Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ տոլկապոնը ուժեղացնում է կեղևային այն տարածքների ակտիվությունը, որոնք կապված են գործողությունների վերահսկման հետ։

Հետազոտության առաջատար հեղինակ Դրյու Ուինթերսը նշել է, որ սպասվածի նման՝ ստորին ճակատային գալարի ավելի բարձր ակտիվացումը փոխկապակցված է եղել ավելի լավ վերահսկողության հետ, բայց նաև անսպասելիորեն կապված է եղել ալկոհոլի սպառման նվազեցման հետ։ Սա հաստատում է AUD-ի մեխանիզմներում խաթարված վերահսկողության կարևոր դերը։

Ամսագրի գլխավոր խմբագիր, բժշկական գիտությունների դոկտոր Քեմերոն Քարթերը ընդգծել է, որ դոֆամինը կրիտիկական նյարդահաղորդիչ է, որը ներգրավված է հաճույքի, մոտիվացիայի, պարգևատրման, վերահսկողության և որոշումների կայացման գործընթացում։ Նա նշել է, որ հետազոտության արդյունքներն ընդգծում են ինքնակառավարումը վերահսկող ուղեղի կոնկրետ շղթաների վրա թիրախավորման կարևորությունը՝ ալկոհոլի խնդրահարույց օգտագործումը նվազեցնելու համար և կոչ է արել շարունակել ուսումնասիրել թոլկապոնի և կեղևի դոֆամինի այլ մոդուլյատորների նյարդակենսաբանական մեխանիզմները՝ AUD-ի ավելի արդյունավետ բուժում ստեղծելու համար։