Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի (MIT) գիտնականները ստեղծել են մարդու ուղեղի հյուսվածքների նոր 3D-պլատֆորմ, որում առաջին անգամ միավորվել են ուղեղի բջիջների բոլոր հիմնական տեսակները՝ նեյրոններ, գլիաներ և անոթներ՝ մեկ կուլտուրայում, գրում է News Medical Live Sciences-ը։

Այս մոդելը, որն անվանվել է «miBrain» (Multicellular Integrated Brains), աճեցվել է դոնորների ինդուկցված պլյուրիպոտենտ ցողունային բջիջներից և թույլ է տալիս գեների խմբագրում, ինչը այն դարձնում է հարմար լայնածավալ հետազոտությունների համար։

Թեև յուրաքանչյուր «կտոր» զբաղեցնում է մետաղադրամից փոքր տարածք, miBrains-ը կարող է դառնալ կարևոր գործիք մարդու ուղեղի կառուցվածքի և գործառույթների ուսումնասիրման համար, հատկապես նոր դեղամիջոցների մշակման ժամանակ։ Այս կուլտուրաներում առկա են ուղեղի բջիջների բոլոր վեց հիմնական տեսակները, ներառյալ արյան անոթները և իմունային պաշտպան բջիջները, ինչը նախկինում հնարավոր չէր համատեղել մեկ մոդելում։

Այս համակարգի առավելությունն այն է, որ այն համատեղում է լաբորատոր կուլտուրաների մատչելիությունն ու վերարտադրելիությունը մարդու կենդանի հյուսվածքին բնորոշ իրատեսականության բարձր աստիճանի հետ։ Բացի այդ, հատուկ դոնորների բջիջների օգտագործման շնորհիվ հնարավոր է մոդելների անհատականացում՝ ըստ առանձին մարդկանց գենոմի։

Գիտնականներն արդեն օգտագործել են miBrain-ը APOE4 գենի տարբերակի ուսումնասիրման համար, որը կապված է Ալցհայմերի հիվանդության բարձր ռիսկի հետ։ Նրանք պարզել են, որ ախտաբանական գործընթացները (օրինակ՝ տաու-սպիտակուցի կուտակումը) դրսևորվում էին միայն բազմաբջիջ մոդելներում և կախված էին տարբեր տեսակի բջիջների փոխազդեցությունից։

Մշակողները կարծում են, որ պլատֆորմը կարող է դառնալ դեղամիջոցների փորձարկման, ուղեղի հիվանդությունների ուսումնասիրման և անհատական բժշկության մշակման նոր ստանդարտ. «Իրենց մոդուլայնության և բարդության շնորհիվ miBrain-համակարգերի կիրառություններն անսահման են»,- նշել է հետազոտական թիմը։