Միացյալ Նահանգներում անցկացված 40-ամյա լայնածավալ հետազոտությունը ցույց է տվել, որ խմելու ջրին ֆտոր ավելացնելը չի նվազեցնում մարդկանց ճանաչողական կարողությունները։ Ավելին, այն երեխաները, որոնք մեծացել են ֆտորացված ծորակի ջրով, հետագայում մի փոքր ավելի լավ արդյունքներ են ցուցաբերել մաթեմատիկայի և ընթերցանության ոլորտներում, քան նրանք, ովքեր ֆտորացված ջուր չեն խմել։ Հետազոտությունը հրապարակվել է Science Advances ամսագրում։

Մինեսոտայի համալսարանի գիտնականները վերլուծել են ընթերցանության ընկալման, մաթեմատիկայի և բառապաշարի թեստերի տվյալները, որոնք անցկացվել են 1980-ից մինչև 2021 թվականն ընկած ժամանակահատվածում ավելի քան 1000 ամերիկյան միջնակարգ դպրոցների 26,820 մարդկանց շրջանում, հաղորդում է Planet Today-ը։ Այս տվյալները համադրվել են բեղմնավորման պահից նրանց կողմից ստացված ֆտորի մակարդակների, ինչպես նաև նրանց առողջության, սոցիալ-տնտեսական վիճակի, շրջակա միջավայրի և այլ գործոնների մասին տվյալների հետ։

Հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ֆտորի առաջարկվող պարունակությամբ (0,7 միլիգրամ մեկ լիտրում) ջրի օգտագործումը բացասական ազդեցություն չի ունենում մարդկանց մտավոր ունակությունների վրա ո՛չ դեռահասության, ո՛չ էլ չափահաս կյանքի ընթացքում։

Ընդհակառակը, այն մարդկանց մոտ, ովքեր խմել են ֆտորացված ծորակի ջուր, թեստերի արդյունքները եղել են «աննշանորեն» ավելի լավ, թեև հետազոտությունը չի բացատրել, թե ինչու է դա այդպես։

Ֆտորը բնական հանքանյութ է, որը աշխարհի որոշ մասերում ավելացվում է ծորակի ջրին՝ ատամների կարիեսը կանխելու համար։ Ֆտորը, որը առկա է նաև ատամի մածուկների մեծ մասում, ամրացնում է ատամի էմալը՝ դարձնելով այն ավելի դիմացկուն բերանի խոռոչի բակտերիաների առաջացրած թթուների ազդեցությանը և օգնում է վերականգնել կարիեսի վաղ փուլերը՝ նախքան ատամի խոռոչների առաջացումը։

Ոմանք դեմ են ջրին այս քիմիական նյութն ավելացնելու գաղափարին, հատկապես ԱՄՆ-ում, որտեղ վերջին տասնամյակների ընթացքում դա դարձել է վիճահարույց և քաղաքականապես սուր թեմա։

Վերջերս կրկին բանավեճ է բորբոքվելօ ԱՄՆ Առողջապահության և սոցիալական ծառայությունների դեպարտամենտի ղեկավար Ռոբերտ Ֆ. Քենեդի Կրտսերի կողմից, ով ֆտորիդն անվանել է «արդյունաբերական թափոններ» և կոչ արել նահանգներին արգելել խմելու ջրի մեջ դրա օգտագործումը։

Հակառակորդները հաճախ հղում են անում առողջության համար պոտենցիալ ռիսկերին և առարկում պարտադիր հանրային առողջապահական միջոցառումների դեմ՝ վկայակոչելով մարդու իրավունքները։ Մշտական հարցերից մեկը ֆտորի ազդեցությունն է երեխաների ինտելեկտի մակարդակի վրա։ Թեև վերջերս կատարված մետավերլուծությունը ցույց է տվել IQ-ի փոքր նվազում ֆտորի բարձր ազդեցության դեպքում, շատ փորձագետներ քննադատել են այդ աշխատանքը՝ հայտարարելով, որ այն պարունակում է կողմնակալ տվյալներ և չի արտացոլում ամբողջական պատկերը։

Այս նոր երկարաժամկետ հետազոտությունը լրացուցիչ կշիռ է հաղորդում բուռն բանավեճին։ Հնարավոր է, որ այն չհամոզի նրանց, ովքեր համոզված չեն, բայց այն ամրապնդում է ֆտորի անվտանգության մասին աճող տվյալների բազան, երբ այն օգտագործվում է առաջարկվող դոզաներով։

«Հանրային առողջապահության տեսանկյունից սա կարևոր է։ Խմելու ջրի ֆտորացումը մնում է կարիեսի կանխարգելման ամենաարդար և տնտեսապես ամենաարդյունավետ մեթոդներից մեկը, հատկապես այն երեխաների և համայնքների համար, որոնք սահմանափակ մուտք ունեն ատամնաբուժական օգնությանը», - հայտարարել է Քենթերբերիի համալսարանի Առողջապահության ֆակուլտետի արտահաստիքային գիտաշխատող Մեթյու Հոբսը, ով չի մասնակցել հետազոտությանը։

«Նոր տվյալները հաստատում են, որ մենք կարող ենք շարունակել տրամադրել այս օգուտը՝ առանց կյանքի որևէ փուլում ճանաչողական առողջությունը վտանգելու», - հավելել է Հոբսը։