Առողջապահության մասնագետները կոչ են արել Եվրոպային նվազեցնել հակաբիոտիկներից կախվածությունը՝ դեղորայքային դիմադրության աճող սպառնալիքի ֆոնին, սակայն որոշ երկրներ այդ դեղամիջոցներն օգտագործում են զգալիորեն ավելի շատ, քան մյուսները։

Հակամանրէային դեղամիջոցների նկատմամբ կայունությունը (AMR) առաջանում է, երբ այնպիսի հարուցիչներ, ինչպիսիք են բակտերիաները կամ վիրուսները, զարգանում են այնքան, որ կարողանում են շրջանցել գոյություն ունեցող դեղամիջոցները, ինչի պատճառով վարակների բուժումն ավելի է դժվարանում։ Հակաբիոտիկների չափից ավելի օգտագործումն արագացնում է AMR-ի զարգացումը, ինչը տարեկան ավելի քան 35,000 մահվան պատճառ է դառնում Եվրոպական միությունում, Իսլանդիայում, Լիխտենշտեյնում և Նորվեգիայում։

2023 թվականին ԵՄ խորհուրդը անդամ պետություններին կոչ արեց կրճատել հակաբիոտիկների կիրառումը և ապահովել, որ օգտագործվող հակաբիոտիկների առնվազն 65 տոկոսը լինեն առաջին ընտրության դեղամիջոցներ։

Այդուհանդերձ, նպատակներից և ոչ մեկին հնարավոր չի եղել հասնել, անցյալ ամիս զգուշացրել է Հիվանդությունների կանխարգելման և վերահսկման եվրոպական կենտրոնը (ECDC):

2024 թվականին ԵՄ-ում միջին հաշվով յուրաքանչյուր 1 000 բնակչին բաժին է ընկել հակաբիոտիկների 20,3 օրական դոզա: Սա 2 տոկոսով բարձր է 2019 թվականի՝ մինչհամավարակային բազային մակարդակից և զգալիորեն գերազանցում է ԵՄ թիրախային ցուցանիշը, ըստ որի՝ մինչև 2030 թվականը պետք է հասնել օրական 15,9 դոզայի:

Հակաբիոտիկների սպառումը նաև խիստ տարբերվում է Եվրոպայում: Անցյալ տարի օրական դոզաների ցուցանիշը տատանվել է Նիդեռլանդների 9,8-ից մինչև Հունաստանի 29,9-ը:

Պատճառն այն է, որ ժամանակ է պահանջվում, որպեսզի առողջապահության ոլորտի պաշտոնական հանձնարարականները հասնեն հիվանդանոցներին, բժիշկներին, կլինիկաներին և պացիենտներին, և որոշ երկրներում այս գործընթացն ավելի առաջ է գնացել, քան մյուսներում. ասում է Էվելին Ժուվեն Մարշեն, ով համակարգում է հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունության գիտական հետազոտությունները Ֆրանսիայի առողջապահության և բժշկական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտում (Inserm):

«Տարբեր երկրներում ներդրման գործընթացը նույն տեմպերով չի ընթանում», — հայտնել է նա Euronews-ին:

Շատ երկրներում այս միտումները շարժվում են սխալ ուղղությամբ: 2020 թվականից ի վեր հակաբիոտիկների սպառումն աճել է Ավստրիայում, Բելգիայում, Խորվաթիայում, Էստոնիայում, Ֆինլանդիայում, Ֆրանսիայում, Իսլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Լյուքսեմբուրգում, Նիդեռլանդներում, Նորվեգիայում, Պորտուգալիայում, Սլովենիայում և Իսպանիայում։ Այս մասին ցույց են տալիս ECDC-ի տվյալները:

«Հակամանրէային դեղամիջոցների սպառման վերաբերյալ ԵՄ նպատակներին հասնելու թույլ առաջընթացը... ընդգծում է առողջապահության բոլոր մակարդակներում հակամանրէային միջոցների անհիմն և սխալ կիրառման դեմ պայքարի աշխատանքներն ուժեղացնելու անհրաժեշտությունը», — ասվում է գերատեսչության նոյեմբերյան զեկույցում:

ECDC-ն հայտարարել է, որ երկրները պետք է թարմացնեն իրենց ախտորոշման մեթոդները՝ հաշվի առնելով հակաբիոտիկների չափից ավելի օգտագործումը և ավելի շատ քայլեր ձեռնարկեն վարակների կանխարգելման ու վերահսկման ուղղությամբ։

Ի թիվս այլ գործոնների, հակամիկրոբային դիմադրողականության (AMR) դեմ պայքարը բարդացնում են դեղամիջոցների նկատմամբ կայուն պաթոգենների՝ սահմաններով տարածվելու ռիսկը և Եվրոպայի բնակչության ծերացումը, ինչն ավելի շատ մարդկանց է խոցելի դարձնում վարակների նկատմամբ։

Միևնույն ժամանակ, մարդիկ իրենք կարող են օգնել հակաբիոտիկների նկատմամբ կայունության դեմ պայքարում՝ վարակների դեպքում ընդունելով նշանակված բուժման ամբողջական կուրսը, այլ ոչ թե դեն նետելով դեղերը կամ հետագայի համար պահելով դրանք, ասել է Էվելին Ժուվեն Մարշեն։

«Դուք ունեք հակաբիոտիկների հենց այնքան քանակություն, որն անհրաժեշտ է վարակը բուժելու համար»,— նշել է նա։