Օքսֆորդի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ լյարդի ամենատարածված հիվանդությունը սերտորեն կապված է օրգանիզմի ցիրկադային ռիթմերի հետ և առավել ակտիվորեն առաջընթաց է ապրում գիշերային ժամերին, երբ նյութափոխանակությունն աշխատում է նվազագույն արդյունավետությամբ: Խոսքը մետաբոլիկ ասոցացված լյարդի ճարպային հիվանդության մասին է, որը նախկինում հայտնի է եղել որպես լյարդի ոչ ալկոհոլային ճարպային հիվանդություն: Այսօր այն ախտահարում է աշխարհի չափահաս բնակչության շուրջ 40 տոկոսին և ծանր ձևերի դեպքում կարող է հանգեցնել ցիրոզի, լյարդային անբավարարության, լյարդի քաղցկեղի և սիրտ-անոթային բարդությունների:

Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Cell Metabolism ամսագրում: Աշխատանքին մասնակցել են լյարդի ճարպային հիվանդության ախտորոշում ունեցող և չունեցող մարդիկ: Գիտնականները մանրակրկիտ մետաբոլիկ հետազոտություններ են իրականացրել ցերեկային և գիշերային ժամերին, ներառյալ լյարդի բիոպսիաներ և ինսուլինի նկատմամբ զգայունության հատուկ թեստեր: Այս մոտեցումը թույլ է տվել հետևել, թե ինչպես են օրվա ընթացքում փոխվում լյարդում ճարպի կուտակման հետ կապված գործընթացները:

Պարզվել է, որ հենց գիշերն է ուժեղանում լյարդում ճարպի արտադրությունը, իսկ ինսուլինակայունությունը աճում է ոչ միայն բուն լյարդում, այլև մկաններում և որովայնի շրջանի ճարպային հյուսվածքներում: Միևնույն ժամանակ, գիշերը արյան մեջ ինսուլինի մակարդակը նվազում է, ինչը լրացուցիչ կերպով խթանում է ճարպի կուտակումը: Հատկապես կարևոր է այն, որ այս խանգարումները պահպանվել են նույնիսկ մարմնի քաշի նվազեցումից և լյարդում ճարպի քանակի կրճատումից հետո: Սա մատնանշում է, որ գիշերային մետաբոլիկ ձախողումները կարող են լինել ոչ թե հիվանդության հետևանք, այլ դրա վաղ և առանցքային մեխանիզմներից մեկը:

Հետազոտողները ուշադրություն են դարձրել նաև մասնակիցների սննդային սովորություններին: Նրանցից շատերը օրական կալորիաների զգալի մասը սպառել են երեկոյան, ընդ որում՝ ամբողջ էներգիայի ավելի քան 40 տոկոսը բաժին է ընկել ընթրիքին: Արդյունքում, առավելագույն ծանրաբեռնվածությունը համընկել է այն ժամանակահատվածի հետ, երբ նյութափոխանակությունն առավել թույլ է:

Գիտնականները սա նկարագրում են որպես «կրկնակի հարված», որն արագացնում է լյարդի հիվանդության զարգացումը:

Աշխատության հեղինակներն ընդգծում են, որ ստացված տվյալները կանխարգելման և բուժման նոր հնարավորություններ են բացում։ Մասնավորապես, կարևոր դեր կարող է խաղալ ոչ միայն սննդակարգի բաղադրությունը, այլև սննդի ընդունման, ֆիզիկական ակտիվության և դեղամիջոցների օգտագործման ժամանակը։ Երեկոյան առատ սնունդը, հատկապես քնելուց առաջ, լյարդի ճարպային հիվանդության դեպքում կարող է զգալիորեն վատթարացնել մետաբոլիկ վիճակը և նպաստել լյարդում ճարպի հետագա կուտակմանը։

Հետազոտությունը նաև շեշտում է օրգանիզմի կենսաբանական ժամացույցի նշանակությունը ոչ միայն լյարդի հիվանդությունների, այլև այլ մետաբոլիկ խանգարումների զարգացման գործում, ներառյալ գիրությունը, ինսուլինակայունությունը և դիաբետը։