Ամերիկացի հետազոտողները փորձել են գնահատել, թե տարեկան դեմենցիայի քանի դեպք կարող է կապված լինել անքնության հետ։ Արդյունքում ստացված թիվը համեմատելի է մեծ քաղաքի բնակչության հետ. միայն ԱՄՆ-ում տարեկան գրեթե 450 հազար դեպք։ Ուսումնասիրությունը հրապարակվել է The Journals of Gerontology: Series A (JGSA) ամսագրում։

Հետազոտողները վերլուծել են 65 տարեկանից բարձր 5899 մարդու տվյալներ։ Նմուշը ներառել է անքնության ախտանիշներ (մասնակիցների ինքնազեկուցմամբ), ինչպես նաև «հավանական դեմենցիայի» վերաբերյալ տվյալներ՝ հիմնված ճանաչողական թեստերի և բժշկական ախտորոշումների վրա։

Հետազոտողները հաշվարկել են այսպես կոչված «ռիսկի գործոնին վերագրվող մակարդակը». ցուցանիշ, որը թույլ է տալիս գնահատել բնակչության մեջ այն հիվանդությունների համամասնությունը, որոնք տեսականորեն կարելի է կանխել որոշակի ռիսկի գործոնի վերացմամբ։

Ըստ հաշվարկների՝ տարեցների դեմենցիայի դեպքերի 12,5%-ը կարող է կապված լինել անքնության հետ։ Սա նշանակում է, որ եթե անքնությունը որպես ռիսկի գործոն լիովին վերացվեր, 2022 թվականին Միացյալ Նահանգներում կարելի կլիներ կանխել դեմենցիայի մոտ 449 հազար դեպք։

Վերլուծված նմուշում մասնակիցների 28,7%-ը հայտնել է անքնության ախտանիշների, իսկ 6,6%-ը՝ դեմենցիայի հավանական նշանների մասին։ Քանի որ տվյալները ներկայացնում էին ժամանակի մեկ կետ, գիտնականները դրանք համադրել են նախորդ ուսումնասիրությունների արդյունքների հետ, որոնք ցույց են տվել, որ անքնությունը միջինում 1,51 անգամ մեծացնում է Ալցհայմերի հիվանդության զարգացման ռիսկը։

Ավելին, անքնությունը համարվում է փոփոխելի ռիսկի գործոն. տարիքից կամ գենետիկայից տարբերվող քնի խնդիրները կարող են բուժվել և շտկվել։

Հեղինակներն ընդգծում են, որ այս գնահատականը համեմատելի է դեմենցիայի այլ հայտնի ռիսկի գործոնների հետ։ Օրինակ՝ ծերության շրջանում միջինից մինչև ծանր լսողության կորստի կանխարգելելի մակարդակը նախկինում գնահատվել է 16,9%, մինչդեռ թեթև լսողության կորստի դեպքում՝ 3,9%։ Հետևաբար, անքնության ազդեցությունն այս արժեքների միջև է։

Հետազոտողները պարզել են նաև, որ դեմենցիայի զարգացման մեջ անքնության ներդրումը կանանց համար մի փոքր ավելի բարձր է, քան՝ տղամարդկանց, և ենթադրյալ կապ ունեցող դեպքերի ամենամեծ թիվը 85 տարեկանից բարձր մարդկանց շրջանում է։

Այնուամենայնիվ, կապը կարող է երկկողմանի լինել. քնի խանգարումները կարող են նպաստել դեմենցիայի զարգացմանը, բայց դեմենցիայի հետ կապված ուղեղի վաղ փոփոխությունները նույնպես կարող են անքնություն առաջացնել։ Սա դժվարացնում է ճշգրիտ մեխանիզմի հաստատումը։

Այնուամենայնիվ, հեղինակները կարծում են, որ արդյունքներն ընդգծում են քնի գնահատումը և բուժումը դեմենցիայի կանխարգելման ծրագրերում և ստանդարտ ծերաբուժական պրակտիկայում ներառելու անհրաժեշտությունը։

«Քնի որակը հաշվի առնելը կարող է կարևոր դեր խաղալ բնակչության մակարդակով դեմենցիայի ռիսկի նվազեցման գործում»,- նշել են հետազոտողները։