Chlamydia pneumoniae բակտերիան, որը հիմնականում հայտնի է թոքաբորբի և սինուսիտի առաջացմամբ, կարող է տարիներ շարունակ պահպանվել օրգանիզմում և կապված լինել Ալցհայմերի հիվանդությամբ տառապող մարդկանց մեջ դիտվող փոփոխությունների հետ։ Հետազոտողների մի խումբ ապացույցներ է ներկայացրել Nature Communications ամսագրում հրապարակված զեկույցում։

Գիտնականները կարծում են, որ քրոնիկ վարակը հնարավոր է՝ առաջացնի բորբոքում, որը կարող է վնասել նյարդային բջիջները, և առաջարկում են նոր թերապևտիկ տարբերակներ՝ ինչպես բորբոքումը բուժելով, այնպես էլ հակաբիոտիկներով վաղ միջամտությամբ, հաղորդում է Euronews-ը։

Ուսումնասիրությունը պարզել է, որ Chlamydia pneumoniae բակտերիաները կարող են հայտնվել ցանցաթաղանթում՝ աչքի հետին պատի նյարդային հյուսվածքի բարակ շերտում, որն անմիջականորեն պատասխանատու է տեսողական ազդանշանների մշակման համար։ Քանի որ ցանցաթաղանթը կենտրոնական նյարդային համակարգի մաս է կազմում և կարող է հետազոտվել ոչ ինվազիվ եղանակով, այն հազվագյուտ հնարավորություն է տալիս իրական ժամանակում դիտարկելու ուղեղի հետ կապված կենսաբանական գործընթացները։

Գիտնականների մի խումբ հայտնաբերել է, որ այս հյուսվածքում բակտերիաների առկայությունը կապված է բորբոքային իմունային ակտիվության, նեյրոնային բջիջների մահվան և ճանաչողական անկման հետ։ Cedars-Sinai Health Sciences-ի նյարդավիրաբուժության պրոֆեսոր և ուսումնասիրության գլխավոր հեղինակ Մայա Կորոնյո-Համաոին նշել է. «Chlamydia pneumoniae-ի բազմակի մոնիթորինգը մեզ հնարավորություն տվեց բացահայտելու նախկինում անհայտ կապը մանրէային վարակի, բորբոքման և նեյրոդեգեներացիայի միջև»։

«Աչքը ուղեղի հայելին է, և այս ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ցանցաթաղանթի մանրէային վարակը և քրոնիկ բորբոքումը կարող են արտացոլել և կանխատեսել ուղեղի հիվանդությունը, ինչը հաստատում է ցանցաթաղանթի պատկերման օգտագործումը որպես ոչ ինվազիվ միջոց՝ Ալցհայմերի հիվանդության զարգացման ռիսկի խմբի մարդկանց հայտնաբերելու համար»,- հավելել է նա։

Այս վարկածը ստուգելու համար հետազոտողները վիզուալացման առաջադեմ մեթոդները համատեղել են գենետիկական և պրոտեոմիկ վերլուծության հետ և ուսումնասիրել են նորմալ գիտակցություն, թեթև ճանաչողական խանգարում և Ալցհայմերի հիվանդություն ունեցող 104 մարդու ցանցաթաղանթի հյուսվածքը։ Արդյունքները ցույց են տվել, որ Ալցհայմերի հիվանդությամբ տառապող մարդկանց ցանցաթաղանթում և ուղեղում մանրէների մակարդակը զգալիորեն ավելի բարձր է, քան նորմալ ճանաչողական ունակություններ ունեցող մարդկանց դեպքում, և մանրէների ավելի բարձր քանակը կապված է ուղեղի ավելի ծանր փոփոխությունների և ճանաչողական ունակությունների անկման հետ։

Գենետիկ գործոնները նույնպես դեր են խաղացել. մանրէների ավելի բարձր մակարդակը ավելի տարածված է APOE4 գեն ունեցող մարդկանց մոտ, որը Ալցհայմերի հիվանդության հայտնի ռիսկի գործոն է։

Երբ ուսումնասիրությունը տեղափոխվեց լաբորատորիա, պարզվեց, որ Chlamydia pneumoniae վարակը հանգեցնում է բորբոքման աճի, նեյրոնային բջիջների մահվան և ճանաչողական ունակությունների անկման, ինչը ենթադրում է, որ բակտերիաները կարող են արագացնել հիվանդության զարգացումը: Վարակը նաև խթանել է բետա-ամիլոիդի՝ Ալցհայմերի հիվանդությամբ տառապող մարդկանց ուղեղում կուտակվող սպիտակուցի արտադրություն:

Սիդարս-Սինայի բժշկական կենտրոնի հետազոտող պրոֆեսոր և ուսումնասիրության համահեղինակ Թիմոթի Քրոութերն ասել է, որ հայտնագործությունը «հնարավորություն է տալիս Ալցհայմերի հիվանդության բուժման համար թիրախավորել բորբոքային առանցքը»:

Արդյունքները ենթադրում են, որ խրոնիկական բակտերիալ վարակի և բորբոքման թիրախավորումը կարող է լինել խոստումնալից թերապևտիկ ռազմավարություն և աջակցել ցանցաթաղանթի սկանավորման ներուժին՝ որպես ոչ ինվազիվ գործիք՝ հիվանդությունը ախտորոշելու և կառավարելու համար: