նախընտրելի դարձնել
Բիրմինգհեմի Ալաբամայի համալսարանի գիտնականները բացահայտել են այն մեխանիզմը, որը բացատրում է, թե ինչպես է մարդու տեսողության բարձր սրությունը տարբերակում մանր դետալներ նկատելու, մանր տեքստ կարդալու, հեռավորության վրա դեմքեր ճանաչելու և շրջակա աշխարհի նրբերանգները նկատելու ունակությունը։
Աշխատությունը հրապարակվել է Nature Communications ամսագրում և լույս է սփռում այն հարցի վրա, թե ինչպես են ցանցաթաղանթն ու ուղեղը համատեղ ապահովում գերճշգրիտ տեսողությունը։
Պրոֆեսոր Լոուրենս Սինչիչի գլխավորած հետազոտական խումբը պարզել է, որ մարդու ամենասուր տեսողությունն ապահովվում է առանձին ֆոտոռեցեպտորներից՝ այսպես կոչված «սրվակներից» ստացվող ազդակների շնորհիվ։ Այս լուսազգայուն բջիջները տեղակայված են ցանցաթաղանթի կենտրոնական մասում՝ ֆովեայում և հենց դրանք են որոշում բարձր տարածական ճշգրտությամբ տեսնելու կարողությունը։
Մինչ այժմ գիտնականները վիճում էին այն հարցի շուրջ, թե որքանով են «մաքուր» ուղեղ հասնող տեսողական ազդակները. որոշ տվյալներ մատնանշում են, որ առանձին սրվակներն իրենց ազդակները փոխանցում են անմիջականորեն, մինչդեռ այլ հետազոտություններ ենթադրում են, որ ազդակները կարող են խառնվել հարևան բջիջների ազդակների հետ, ինչը նվազեցնում է հնարավոր ճշգրտությունը: Նոր հետազոտությունը հաստատել է, որ յուրաքանչյուր առանձին սրվակիկից ստացվող ազդակները ուղեղ են հասնում սեփական ուղիով՝ չխառնվելով հարևան բջիջների ազդակների հետ:
Երբ աչքի օպտիկան օպտիմալ կերպով շտկված է (օրինակ՝ համապատասխան ակնոցներ կամ լինզաներ կրելու դեպքում), տեսողական ազդակները, որոնք ուղեղը ստանում է ցանցաթաղանթից, համապատասխանում են ֆովեայում (կենտրոնական փոսիկում) սրվակների դասավորության խտությանը:
Պարզ ասած՝ ցանցաթաղանթն ինքնին ունակ է փոխանցել տեղեկատվությունը հնարավոր առավելագույն կետայնությամբ, որը սահմանափակված է միայն այդ բջիջների ֆիզիկական դասավորությամբ, իսկ ուղեղն արդյունավետորեն օգտագործում է այդ տեղեկատվությունը։
Այս հայտնագործությունն օգնում է միավորել անատոմիայի, ֆիզիոլոգիայի և տեսողական ընկալման վերաբերյալ նախկինում արված դիտարկումները. այն բացատրում է, թե ինչու են մարդիկ ունակ տարբերակել այնպիսի մանրուքներ, որոնք նախկինում համարվում էին չափազանց փոքր ցանցաթաղանթի համար, և հաստատում է, որ ֆովեալ սրվակները տեսողության բարձր կետայնության հիմնական աղբյուրն են:
Գործնականում աշխատող ակնաբույժների և տեսողության շտկման մասնագետների համար հետազոտության արդյունքներն ընդգծում են օպտիկական ճշգրիտ շտկման կարևորությունը. ցանցաթաղանթը միշտ պատրաստ է փոխանցել տեսողական առավելագույն հնարավոր մանրամասները, եթե աչքի օպտիկան թույլ է տալիս, որ դա տեղի ունենա:
