նախընտրելի դարձնել
Վերջերս կատարված հետազոտությունը ցույց է տվել, որ առօրյա մաքրող միջոցների մասնիկները շնչելն ի վիճակի է թոքերին ավելի լուրջ վնաս պատճառել, քան դրանք պատահական կուլ տալը։
Կալիֆոռնիայի Դեյվիսի համալսարանի գիտնականները հետազոտել են քառորդական ամոնիումային միացությունների (QAC) ազդեցությունը, որոնք Մեծ Բրիտանիայում վաճառվող հարյուրավոր ախտահանիչ սփրեյներում, դրանց թվում՝ Lysol և Clorox հայտնի ապրանքանիշերում, հայտնաբերված քիմիական նյութեր են։ QAC-երը օգտագործվել են 1940-ական թվականներից ի վեր և նախկինում հայտնի էին որպես թունավոր նյութեր՝ կուլ տալու դեպքում։
Հետազոտությունը պարզել է, որ QAC-երը շնչելը թոքերին շատ ավելի մեծ վնաս է հասցնում, քան դրանք կուլ տալու դեպքում։ QAC-երի կոնցենտրացիաների ենթարկված մկների վրա լաբորատոր փորձարկումներում, համեմատելի տնային տնտեսություններում սովորաբար օգտագործվող QAC-երի օդային կոնցենտրացիաներին, թոքերի վնասումը և մահացությունը 100 անգամ ավելի բարձր էին, քան նյութերը կուլ տալու դեպքում։
«Ցնցող արդյունքն այն է, որ ներշնչելը զգալիորեն ավելի շատ է վնասում թոքերը, քան կուլ տալը,- նշել է հետազոտության գլխավոր հեղինակ, UC Davis-ի կենսաքիմիկոս և դեղաբան դոկտոր Ջինո Կորտոպասին,- Սա կասկածի տակ է դնում QAC սփրեյների լայնորեն օգտագործումն առօրյա կյանքում»։
Հետազոտողներն ավելի վաղ պարզել էին, որ մարդկանց մոտ 80%-ն արյան մեջ ունի QAC-ի հետքեր: Այս միացությունները կարող են խաթարել բջջային էներգիայի արտադրությունը: 2021 թվականի հետազոտությունը ցույց է տվել, որ QAC-ի բարձր մակարդակ ունեցող մարդկանց միտոքոնդրիալ էներգիայի արտադրությունը նվազել է, ինչը կապված է քրոնիկ հոգնածության, մկանային թուլության և գլխում մշուշի հետ:
QAC-ի ազդեցությունը կապված է նաև մաշկի և աչքերի գրգռման, բորբոքման, նյութափոխանակության խանգարումների և շնչառական հիվանդությունների, մասնավորապես՝ ասթմայի և քրոնիկ օբստրուկտիվ թոքային հիվանդության (COPD) հետ:
Հետազոտության արդյունքներն ընդգծում են QAC պարունակող արտադրանքի օգտագործման ժամանակ զգուշության անհրաժեշտությունը, հատկապես վատ օդափոխվող տարածքներում՝ շնչառական համակարգի լուրջ վնասման ռիսկի պատճառով:
