«Journal of Extracellular Vesicles» ամսագրում հրապարակված նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ այսպես կոչված արտաբջջային վեզիկուլների (extracellular vesicles, EV) բաղադրության մեջ մտնող սպիտակուցները կարող են առանցքային դեր խաղալ քաղցկեղի դեմ նոր դեղամիջոցների ստեղծման, ինչպես նաև արդեն հայտնի դեղերի վերակիրառման գործում:

Արտաբջջային վեզիկուլները բջիջների կողմից արտազատվող փոքրիկ «պղպջակներ» են, որոնք ծառայում են որպես հաղորդակցման միջոց: Դրանք տեղափոխում են սպիտակուցներ, ԴՆԹ և այլ մոլեկուլներ՝ ազդելով մյուս բջիջների, այդ թվում՝ ուռուցքային բջիջների վարքագծի վրա:

Գիտնականներն ուսումնասիրել են հենց քաղցկեղային բջիջների արտազատած վեզիկուլների սպիտակուցային կազմը: Պրոտեոմիկայի (սպիտակուցների զանգվածային վերլուծության) ժամանակակից մեթոդների շնորհիվ՝ նրանք հայտնաբերել են յուրահատուկ սպիտակուցներ, որոնք կապված են ռեցեպտորային կինազների հետ: Վերջիններս կարևոր մոլեկուլներ են, որոնք կարգավորում են ուռուցքի աճն ու կենսունակությունը:

Հետազոտության հիմնական եզրակացությունն այն է, որ այդ սպիտակուցները կարող են օգտագործվել որպես դեղամիջոցների «թիրախ»: Այսինքն՝ դրանք օգնում են հասկանալ, թե հատկապես որ մեխանիզմներն են նպաստում ուռուցքի զարգացմանը, և, հետևաբար, ուր պետք է ուղղել բուժումը: Ավելին, աշխատանքը փաստում է, որ որոշ գոյություն ունեցող դեղամիջոցներ կարող են արդյունավետ լինել նաև քաղցկեղի այլ տեսակների դեմ, եթե դրանք ազդում են նույն սպիտակուցային ուղիների վրա:

Սա չափազանց կարևոր է, քանի որ նոր դեղամիջոցների ստեղծումը տևական ու թանկարժեք գործընթաց է։ Իսկ արդեն իսկ հաստատված դեղերի վերակիրառման հնարավորությունը կարող է զգալիորեն արագացնել բուժման նոր մեթոդների հայտնվելը։

Հեղինակներն ընդգծում են, որ իրենց մոտեցումը ստեղծում է քաղցկեղի յուրօրինակ «խոցելիության քարտեզ»։ Վերլուծելով արտաբջջային վեզիկուլների պարունակությունը՝ հնարավոր է ոչ միայն ավելի լավ հասկանալ ուռուցքի կենսաբանությունը, այլև նախապես կանխատեսել, թե որ դեղամիջոցներն առավել արդյունավետ կլինեն կոնկրետ պացիենտի համար։

Ընդհանուր առմամբ, սա ուռուցքաբանության մեջ զարգացող նոր ուղղության մի մասն է, որի նպատակն է միջբջջային հաղորդակցության բնական մեխանիզմների (ինչպիսիք են EV-ները) օգտագործումը թե՛ ախտորոշման, թե՛ բուժման համար։ Այս կառուցվածքներն արդեն իսկ դիտարկվում են որպես դեղամիջոցների փոխադրման հեռանկարային միջոցներ՝ իրենց կենսահամատեղելիության և դժվարհասանելի հյուսվածքներ թափանցելու ունակության շնորհիվ։