Սան Անտոնիոյի Տեխասի համալսարանի հետազոտողները մշակել են կենսանյութ, որը կարող է միաժամանակ խթանել ոսկրերի և արյան անոթների աճը հյուսվածքների կորստով ուղեկցվող ծանր վնասվածքների դեպքում: Աշխատանքը հրապարակվել է Biomaterials Advances ամսագրում:

Նման վնասվածքների խնդիրն այն է, որ ոսկրային և անոթային խոշոր դեֆեկտների դեպքում վերքի կենտրոնում գտնվող բջիջները բավարար արյուն չեն ստանում, ինչը կարող է հանգեցնել մահվան: Սա հաճախ հանգեցնում է տրանսպլանտատների «անհաջողության» և քրոնիկական բարդությունների:

Գիտնականներն առաջարկել են լուծում, որը հիմնված է օրգանիզմի երկու բնական սպիտակուցների՝ կոլագենի և ֆիբրինի վրա: Նրանք ստեղծել են եռաչափ «կառույց» (միջին թափանցող պոլիմերային ցանցեր), որոնցում այս սպիտակուցները միահյուսված են՝ ձևավորելով հյուսվածքների վերականգնման միջավայր:

Ըստ էության, կառուցվածքը գործում է որպես կենսաբանական «կոնստրուկտոր». բջիջները ստանում են տարածք և ազդանշաններ, որպեսզի իրենք կառուցեն հյուսվածքը:

Հետազոտողներն այս հիդրոգելի մեջ ներդրել են երկու տեսակի բջիջներ՝ միկրոանոթային բեկորներ (MVFs), որոնք կարող են ձևավորել նոր արյունատար անոթներ, և մեզենխիմալ ցողունային բջիջներ (MSCs), որոնք կարող են վերածվել ոսկրային հյուսվածքի՝ համապատասխան պայմաններում: Բջիջները բաշխվել են նյութի ամբողջ ծավալով, այլ ոչ թե միայն մակերեսին, ինչը կարևոր է խոշոր վնասվածքների ամբողջական վերականգնման համար:

Հետազոտության հիմնական արդյունքը բաղադրիչների օպտիմալ հարաբերակցության որոշումն էր: Գիտնականները փորձարկել են հինգ տարբեր համակցություններ և պարզել, որ կոլագենի և ֆիբրինի 50:50 հարաբերակցությունն ապահովում է անոթների աճի և ոսկրագոյացման միջև լավագույն հավասարակշռությունը:

Ֆիբրինն ավելի լավ է խթանում անոթների ձևավորումը, բայց ստեղծում է ոսկրերի վերականգնման համար պակաս կայուն միջավայր:

Մյուս կողմից՝ կոլագենն ապահովում է ամրություն, բայց խոչընդոտում է անոթների աճին: Դրանց հավասարակշռված համադրությունը հնարավորություն է տվել միաժամանակ ակտիվացնել երկու գործընթացները. անոթները ձևավորել են բարդ ցանց, իսկ ոսկրային բջիջները հաջողությամբ ակտիվացրել են նոր հյուսվածքների ձևավորման համար անհրաժեշտ գեները:

Հեղինակներն ընդգծել են, որ բնական բաղադրիչների՝ կոլագենի, ֆիբրինի և պացիենտի սեփական բջիջների օգտագործումը հնարավոր է՝ նվազեցնի ապագա կլինիկական կիրառման խոչընդոտները: