Ուշացած ախտորոշումը և բուժման սահմանափակ հասանելիությունը բարձրացնում են գինեկոլոգիական քաղցկեղից մահացությունը ցածր եկամուտ ունեցող երկրներում

Ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրները կազմում են գինեկոլոգիական քաղցկեղներից մահացության անհամաչափ մասը, ներառյալ արգանդի վզիկի, էնդոմետրիումի, ձվարանների և հեշտոցի քաղցկեղը։ CANCER ամսագրում հրապարակված նոր ակնարկը ցույց է տալիս, որ այս երկրների և ավելի հարուստ երկրների միջև գոյատևման զգալի տարբերությունները հիմնականում պայմանավորված են ուշացած ախտորոշմամբ, անբավարար սկրինինգային ծածկույթով, առողջապահության մասնագետների պակասով և ժամանակակից բուժման սահմանափակ հասանելիությամբ։

Հետազոտողները վերլուծել են 2015-2024 թվականներին հրապարակված գիտական հոդվածները և պարզել, որ ցածր և միջին եկամուտ ունեցող երկրները կազմում են արգանդի վզիկի քաղցկեղից մահացության բոլոր դեպքերի մոտ 94%-ը ամբողջ աշխարհում։ Մահացության մակարդակը հատկապես բարձր է Արևելյան Աֆրիկայում։

Հեղինակները որպես բուժման վատ արդյունքներին նպաստող հիմնական գործոններ նշել են սկրինինգային ծրագրերի թերզարգացումը, ճառագայթային թերապիայի հնարավորությունների բացակայությունը, որակյալ առողջապահության աշխատողների պակասը և քաղցկեղի դեմ պայքարի հիմնական և առաջադեմ դեղամիջոցների և բուժումների սահմանափակ հասանելիությունը։

Միևնույն ժամանակ, հետազոտողները մատնանշում են մի շարք մատչելի միջամտություններ, որոնք կարող են զգալիորեն նվազեցնել մահացությունը։ Դրանք ներառում են HPV-ի դեմ մեկ պատվաստում, սկրինինգային և բուժման ծրագրեր, HPV նմուշների ինքնուրույն հավաքագրում, ճառագայթային թերապիայի ընդլայնված հնարավորություններ և առողջապահության մասնագետների վերապատրաստում՝ միջազգային կրթական գործընկերությունների միջոցով։

Հեղինակները կարծում են, որ այս միջամտությունները կարող են հատկապես արդյունավետ լինել, եթե ինտեգրվեն ազգային քաղցկեղի դեմ պայքարի ծրագրերում և աջակցվեն կայուն երկարաժամկետ ֆինանսավորմամբ։

Հետազոտողները ընդգծում են, որ գոյատևման տարբերությունը անխուսափելի չէ։ Անհամապատասխանության մեծ մասը կարող է նվազեցվել վաղ հայտնաբերման, առողջապահական համակարգերի ամրապնդման և արդյունավետ բուժման հավասար հասանելիության ընդլայնման միջոցով։

Հետազոտության հեղինակ՝ Ինդոնեզիայի Սննդի և դեղերի վարչության դոկտոր Ալֆի Սոֆիանը, նշել է, որ արդեն իսկ գոյություն ունեն ապացուցված և ծախսարդյունավետ գործիքներ։ Նրա խոսքով՝ հիմնական մարտահրավերը մնում է քաղաքական աջակցության և կայուն ֆինանսավորման ապահովումը՝ այս միջոցառումները ազգային քաղցկեղի դեմ պայքարի ծրագրերում ներդնելու համար։

CANCER ամսագրի գլխավոր խմբագիր և Էմորի համալսարանի Վինշիփ քաղցկեղի ինստիտուտի գործադիր տնօրեն Սուրեշ Ս. Ռամալինգամը նույնպես ընդգծել է ամբողջ աշխարհում ապացույցների վրա հիմնված բուժման և կանխարգելման մեթոդների ավելի հետևողական ներդրման հնարավոր ազդեցությունը։

Ուսումնասիրության հեղինակները եզրակացրել են, որ կանխարգելմանը, վաղ ախտորոշմանը, բուժման տարբերակների ընդլայնմանը և խնամքի հավասար հասանելիությանը ուղղված առողջապահական համակարգի համապարփակ բարեփոխումները կարող են փրկել բազմաթիվ կյանքեր և զգալիորեն կրճատել գինեկոլոգիական քաղցկեղի դեպքում գլոբալ գոյատևման տարբերությունը։

Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում