Շնչառությունը վերականգնվել է, իսկ քաշի ավելացումը շարունակվում է. ինչ է կատարվում քնի ապնոեի բուժումից հետո. Scientific Reports

Գիտնականները հայտնաբերել են հնարավոր կենսաբանական մեխանիզմ, որը բացատրում է, թե ինչու որոշ չափահասներն ու երեխաները քաշ են ավալացնում օբստրուկտիվ քնի ապնոեի հաջող բուժումից հետո: Մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ օրգանիզմը կարող է պահպանել շնչառության երկարատև խանգարման յուրօրինակ «մետաբոլիկ հիշողություն», որի պատճառով ախորժակը մնում է բարձրացած նույնիսկ նորմալ շնչառության վերականգնումից հետո: Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Scientific Reports հանդեսում:

Հետազոտությունն անցկացրել են Իսրայելի Նեգեվի Բեն-Գուրիոնի համալսարանի և «Սորոկա» բժշկական կենտրոնի մասնագետները: Այն գլխավորել են «Սորոկա» բժշկական կենտրոնի քնի և արթնության խանգարումների բաժանմունքի ղեկավար Արիել Տարասիուկը և Բեն-Գուրիոնի համալսարանից Յաել Սեգևը:

Օբստրուկտիվ քնի ապնոեն տարածված խանգարում է, որի դեպքում շնչուղիները քնի ժամանակ պարբերաբար փակվում են: Բուժման համար օգտագործվում են, մասնավորապես, նշիկների և ադենոիդների հեռացումը կամ շնչուղիներում մշտական ​​դրական ճնշման թերապիան (CPAP): Սակայն բուժառուների զգալի մասի մոտ հաջող բուժումից հետո նկատվում է քաշի ավելացում, որի պատճառները մինչ օրս անհասկանալի էին մնում:

Մկների վրա կատարված փորձերում հետազոտողները բահայտել են մետաբոլիկ արձագանքի երկու փուլ: Շնչուղիների երկարատև խցանման ժամանակ օրգանիզմը զգացել է մշտական ​​ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն, որն ակտիվացրել է «խփիր կամ փախիր» արձագանքի համար պատասխանատու սիմպաթիկ նյարդային համակարգը: Դա բարձրացրել է էներգիայի ծախսը և հանգեցրել քաշի նախնական նվազմանը:

Շնչառության խոչընդոտի վերացումից հետո սիմպաթիկ նյարդային համակարգի ակտիվությունը միանգամից չի վերադարձել նորմային: Պահպանվող հիպերակտիվությունն ուղեկցվել է ախորժակի ուժեղացմամբ, և արդյունքում մկների մարմնի զանգվածն ավելացել է միջինում 15%-ով:

Սիմպաթիկ նյարդային համակարգի ակտիվության նույնիսկ դեղորայքային նվազեցումը միայն մասամբ է սահմանափակել քաշի հավաքը: Հետազոտողների կարծիքով՝ դա մատնանշում է ավելի խոր փոփոխություններ. ճարպային հյուսվածքը և վեգետատիվ նյարդային համակարգը կարող են պահպանել կրած ֆիզիկական սթրեսի բջջային «հիշողությունը»:

«Երբ օբստրուկցիան վերացվում է, այդ մեխանիզմները անհապաղ չեն անջատվում: Վեգետատիվ նյարդային համակարգը շարունակում է աշխատել այնպես, կարծես ֆիզիկական սպառնալիքը դեռ գոյություն ունի՝ նպաստելով բուժումից հետո քաշի ավլացմանը»,- պարզաբանել է Տարասիուկը:

Հեղինակները կարծում են, որ ապնոեի բուժումից հետո որոշ բուժառուների կարող է անհրաժեշտ լինել ոչ միայն քնի և շնչառական համակարգի խանգարումների մասնագետների հսկողություն, այլև սննդակարգի և նյութափոխանակության վերահսկողություն: Սակայն առայժմ եզրահանգումները հիմնված են կենդանիների վրա կատարված փորձերի վրա, և մարդկանց մոտ այս մեխանիզմը հաստատելու համար անհրաժեշտ են լրացուցիչ հետազոտություններ:

Ապագայում գիտնականները մտադր են ուսումնասիրել «մետաբոլիկ հիշողության» վրա ազդելու միջոցները, որպեսզի կանխեն քաշի ավելացումը նորմալ շնչառության վերականգնումից հետո:

Հետևեք NEWS.am Medicine-ին Facebook-ում և Twitter-ում