Անհանգստությունը, աուտիզմը, շիզոֆրենիան եւ Տուրետի համախտանիշը բոլորն իրենց առանձնահատկություններն ունեն, սակայն կա մի գործոն, որը միավորում է այս եւ շատ այլ հոգեկան խանգարումներ, ցիրկադային ռիթմի խախտումն է, կարծում է հետազոտողների խումբը Իրվայնում Կալիֆորնիայի համալսարանի նյարդաբանության, դեղագործության եւ ինֆորմատիկայի ոլորտում։

Translational Psychiatry ամսագրում հրապարակված հոդվածում գիտնականները ենթադրել են, որ ցիրկադային ռիթմի խանգարումը հոգեախտաբանական գործոն է, որը տարածված է հոգեկան հիվանդությունների լայն շրջանակի համար, եւ որ դրա մոլեկուլային հիմքի հետազոտությունը կարող է բանալի դառնալ ավելի լավ բուժում գտնելու համար։

Ցիրկադային ռիթմերը կարգավորում են մեր օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական ակտիվությունը եւ կենսաբանական գործընթացները յուրաքանչյուր արեւոտ օրվա ընթացքում: Սինքրոնացված 24-ժամյա լույս/մութ ցիկլի հետ սինխրոնացված ցիրկադային ռիթմերն ազդում են, երբ մենք պետք է սովորաբար քնենք եւ երբ պետք է արթուն լինենք: Դրանք նաև վերահսկում են այլ գործառույթներ, ինչպիսիք են հորմոնների արտադրությունն ու արտազատումը, մարմնի ջերմաստիճանի եւ հիշողությունների պահպանումը: Խրոնոմետրաժի այս բնական համակարգի արդյունավետ, անխափան աշխատանքն անհրաժեշտ է բոլոր կենդանի օրգանիզմների գոյատեւման համար, պնդում են հոդվածի հեղինակները։

Ցիրկադային ռիթմերը զգայուն են լույսի/մութի նկատմամբ, ուստի դրանք կարող են հեշտությամբ խաթարվել գիշերային լուսավորության պատճառով, ընդ որում խաթարման մակարդակը կախված է սեռից եւ տարիքի հետ փոփոխվում է: Օրինակներից մեկը ցիրկադային խանգարումների հորմոնալ արձագանքն է, որն ունենում են հղիները. ե՛ւ մայրը, ե՛ւ պտուղը կարող են զգալ խանգարման եւ քրոնիկական սթրեսի կլինիկական հետեւանքները:

«Հետաքրքիր հարց, որը մենք ուսումնասիրել ենք, ցիրկադային ռիթմերի եւ հոգեբուժական խանգարումների կապն է սեռի հետ: Օրինակ՝ Տուրետի համախտանիշը հիմնականում հանդիպում է տղամարդկանց մոտ, մինչդեռ Ալցհեյմերի հիվանդությունն ավելի տարածված է կանանց մոտ»,- նշել են գիտնականները:

Տարիքը նույնպես կարեւոր գործոն է, կարծում են գիտնականները, քանի որ ցիրկադային ռիթմի խախտումը կարող է ազդել վաղ նյարդային զարգացման վրա, ինչպես նաեւ տարեցների մոտ ծերացման հետ կապված հոգեբուժական խանգարումների պատճառ դառնալ: