Գրիպի վիրուսների մեծ մասը ներթափանցում է մարդու կամ կենդանիների բջիջները բջջի մակերեսի հատուկ ուղիներով: Ցյուրիխի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ որոշ մարդկային և թռչնագրիպի վիրուսներ բջիջները վարակելու համար կարող են օգտագործել նաև երկրորդ մուտքի ուղին` իմունային համակարգի սպիտակուցային համալիրը: Այս ունակությունն օգնում է վիրուսներին վարակել կենդանիների տարբեր տեսակներ և, միգուցե, կենդանիներից անցնել մարդկանց, գրում է գիտաբժշկական News Medical Life Sciences հանդեսը։

Թռչունների և խոզերի մեջ շրջանառվող A գրիպի վիրուսների մեծ մասը սովորաբար մարդու առողջության համար վտանգավոր չէ: Սակայն այս վիրուսները կարող են սպառնալիք դառնալ այնպիսի բռնկման դեպքում, ինչպիսին ներկայում ԱՄՆ-ում նկատվող կաթնատու անասունների շրջանում գրիպի բռնկումն է կամ մոլեգնող սեզոնային համաճարակները: Նշված վիրուսը հազվադեպ կարող է տարածվել կենդանիներից մարդկանց և հանգեցնել կործանարար հետևանքների, ինչպիսին  համաշխարհային համավարակն է:

Գրիպի վիրուսների մեծ մասը ներթափանցում է օրգանիզմի բջիջներ՝ օգտագործելով թաղանթի սպիտակուցները, որոնք մակերեսից դուրս են ցցվում փշերի պես: Այսպես կոչված հեմագլուտինինը կապվում է մարդու և կենդանիների տարբեր տեսակների բջիջների մակերեսին հայտնաբերված քիմիական խմբի՝ սիալաթթվի հետ։

միջազգային հետազոտական ​​թիմն Ցյուրիխի համալսարանի Բժշկական վիրուսաբանության ինստիտուտի (UZH) պրոֆեսոր Սիլկե Ստերցի գլխավորությամբ ապացուցել է, որ գրիպի վիրուսներն ունեն նաև օրգանիզմի բջիջները վարակելու երկրորդ եղանակը:

Հետազոտողները պարզել են, որ հեմագգլուտինինը նաև կապվում է MHC II դասի սպիտակուցային համալիրների հետ։ Որոշ իմունային և շնչառական բջիջների մակերեսի վրա գտնվող այս բարդույթները պատասխանատու են մարմնի սեփական բջիջների և օտար բջիջների տարբերակման համար:

«Մենք պարզեցինք, որ մարդկանց, խոզերի, բադերի, կարապների և հավերի II դասի MHC համալիրները վիրուսներին թույլ են տալիս թափանցել բջիջներ, միայն թե ոչ չղջիկների բջիջները», - պարզաբանում է պրոֆեսոր Ստերթցը:

Կենդանիներից մարդուն վիրուսի փոխանցումը չի բացառվում։ Բջիջները վարակելու այս երկակի կարողությունը նկատվել է լաբորատոր աճեցված բջջային գծերում և մարդու շնչառական ուղիների մանրէներում:

Այն, թե որքանով է վիրուսային ընկալիչը տեղավորվում բջջի մակերեսային կառուցվածքների մեջ, կարևոր դեր է խաղում օրգանիզմի տեսակի, հյուսվածքների վարակվածության և, ի վերջո, վարակի ծանրության որոշման հարցում: Ընկալիչների առանձնահատկությունը միաժամանակ անդրադառնում է նրա վրա, թե արդյոք վիրուսը կարող է վարակել կենդանիների տարբեր տեսակներ կամ նույնիսկ մարդկանց (զոոնոզ՝ կենդանաբանական վարակ): Զոոնոզները՝ կենդանաբանական վարակները վարակիչ և մակաբուծական հիվանդությունների խումբ են, որոնց հարուցիչները մարդուն փոխանցվում են այլ կենդանիներից։ Զոոնոզների և անթրոպոնոզների հարուցիչներն են միաբջիջները, վիրուսները, բակտերիաները, սնկերը, հելմինտները և մակաբույծ տիզերը։

«Մեր բացահայտումը ցույց է տալիս, որ ներթափանցման տարբեր ուղիներ օգտագործելու համար գրիպի վիրուսները կարող են հարմարվել: Սա կարող է ազդել տարբեր տեսակներ վարակելու նրանց ունակության վրա և պոտենցիալ կերպով կենդանիներից մարդկանց տեղափոխել»,- ընդգծում է վիրուսաբանը։

Այսպիսով, վտանգը, որ թռչնագրիպի, խոզագրիպի և այլ կենդանիների գրիպի վիրուսները կարող են մարդկանց շրջանում գրիպի համավարակ առաջացնել, կարող է ավելի մեծ լինել, քան նախկինում ենթադրվում էր: Բջիջներ ներթափանցելու համար MHC II դասի սպիտակուցներ օգտագործելու կարողությունը թերևս պատճառներից մեկն էր, որ դեռևս 1957 թվականին Ասիայում H2N2 գրիպի վիրուսը դարձավ համավարակային վիրուս: Գիտնականների համոզմամբ՝ սա ևս մեկ համոզիչ պատճառ է ուժեղացնելու համար գրիպի համաշխարհային հսկողությունը ինչպես կենդանիների, այնպես էլ մարդկանց շրջանում: