Լոնդոնի Համալսարանական քոլեջի բրիտանացի գիտնականները գտել են հիպերամոնիեմիայի դեղամիջոցը, հիվանդություն, որի դեպքում ամիակը կուտակվում է լյարդում եւ վնասում օրգանի բջիջները։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Science Advances (SciAdv) գիտական ​​ամսագրում։

Հիպերամոնիեմիան վտանգավոր ախտորոշում է, երբ լյարդի ֆունկցիայի խանգարման պատճառով ամիակը դուրս չի գալիս օրգանիզմից: Դա կարող է հանգեցնել ուղեղի, լյարդի եւ այլ օրգանների վնասման:

Ցիրոզ ունեցող 100 միլիոն մարդկանցից մոտ 3 միլիոնը ամեն տարի հոսպիտալացվում է ամիակի բարձր մակարդակի հետեւանքով առաջացած ախտանիշների պատճառով: Նրանց 15 տոկոսը մահանում է երեք ամսվա ընթացքում։ Մինչ այժմ հիպերամոնիեմիայի արդյունավետ բուժում գոյություն չուներ։

Ինչպես ցույց են տվել մկների վրա կատարված փորձերը, ամիակը բարձրացնում է RIPK1 եւ RIPK3 սպիտակուցների մակարդակը, որոնք վնասում են միտոխոնդրիան (բջիջների էներգետիկ կենտրոններ): Նյութն ակտիվացնում է TLR4 ազդանշանային ուղին, որը կապված է բորբոքման եւ բջիջների մահվան հետ: Բացի այդ, ամիակն առաջացնում է լյարդի կարծրացում՝ վատթարացնելով հիվանդությունը։

Թիմն ստեղծել է YAQ-005 կոչվող դեղամիջոցը, որն արգելափակում է TLR4 ուղին` կանխելով միտոխոնդրիաների վնասումը: Հետազոտողները կարծում են, որ դեղամիջոցը կարող է օգնել նաեւ գենետիկ խանգարումներ ունեցող երեխաներին, որոնք առաջացնում են հիպերամոնիեմիա:

YAQ-005-ի կլինիկական փորձարկումները կսկսվեն 2025թ. կեսին։ Եթե դեղամիջոցի արդյունավետությունը հաստատվի, դա բեկումնային կլինի հիպերամոնիեմիայի հետ կապված լյարդի հիվանդությունների բուժման գործում։