Հետազոտողները հայտնաբերել են տագնապալի փոխադարձ կապ կենսաբանական օրական ռիթմերի եւ մկանային հյուսվածքի արագ ծերացման միջեւ։ Լոնդոնի Թագավորական քոլեջի գիտնականների ուսումնասիրությունը, որը հրապարակվել է Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) ամսագրում, ցույց է տալիս այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով գիշերային հերթափոխով աշխատանքը կարող է զգալիորեն ազդել մկանների առողջության վրա, հաղորդել է Planet Today-ը:

Մկանային բջիջները գործում են ըստ իրենց ներքին ժամացույցի, որը սինքրոնացվում է մարդու ցիրկադային ցիկլի հետ: Օրվա ընթացքում մկաններն ակտիվորեն աշխատում են եւ ենթարկվում սթրեսի, ինչը, բնականաբար, հանգեցնում է սպիտակուցային կառուցվածքների միկրովնասման։ Գիշերը սկսվում են մաքրման եւ վերականգնման գործընթացները՝ թույլ տալով հյուսվածքներին վերականգնվել:

Երբ այս բնական ցիկլը խախտվում է, օրինակ՝ գիշերը մշտապես աշխատելով, մկանային սպիտակուցների մաքրման եւ թարմացման համակարգը գործում է զգալի խափանումներով: Սա հանգեցնում է հյուսվածքներում վնասված սպիտակուցային բաղադրիչների աստիճանական կուտակման: Նման կուտակումն արագացնում է մկանային մանրաթելերի մաշվածությունը եւ կարող է առաջացնել սարկոպենիայի վաղաժամ զարգացում՝ տարիքի հետ կապված համախտանիշ, որը բնութագրվում է մկանային զանգվածի եւ ուժի աստիճանական կորստով:

Այս երեւույթը մանրամասն ուսումնասիրելու համար գիտնականներն օգտագործել են մոդելային ձուկ՝ զեբրաձուկ, որի գենետիկ կոդը 70 տոկոսով նույնական է մարդու կոդի հետ: Փորձարարական ձկների մոտ փոփոխվել են գեներ, որոնք պատասխանատու են մկանային հյուսվածքի կենսաբանական ժամացույցի կարգավորման համար: Արդյունքները տպավորիչ էին. երկու տարեկանում մոդիֆիկացված առանձնյակները վաղաժամ ծերացման հստակ նշաններ են ցույց տվել:

Փորձարարական ձկները չափերով եւ քաշով ավելի փոքր էին հսկիչ խմբի համեմատ: Նրանք նաեւ ցույց են տվել զգալիորեն կրճատված շարժողական ակտիվություն՝ լողալով ավելի քիչ եւ ավելի դանդաղ: Այս ախտանիշները նույնական են մարդկանց մոտ սարկոպենիայի դրսեւորումների հետ, ինչը հաստատում է ողնաշարավորների մոտ մկանների ծերացման մեխանիզմների համընդհանուր լինելը:

Հետազոտության առաջատար հեղինակ Ջեֆրի Քելուն ընդգծել է խնդրի մասշտաբը. «Միայն Մեծ Բրիտանիայում մոտ չորս միլիոն մարդ մշտապես աշխատում է գիշերային հերթափոխով, եւ մեր ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ դա կարող է զգալիորեն արագացնել մկանային հյուսվածքի ծերացման գործընթացը»:

Ստացված տվյալները նոր հեռանկարներ են բացում թերապեւտիկ դեղամիջոցների մշակման համար, որոնք կարող են կարգավորել մկանային հյուսվածքի կենսաբանական ժամացույցը: Նման միջոցները կարող են պաշտպանել խոցելի բնակչությանը, հատկապես տարեցներին եւ գիշերային հերթափոխի աշխատողներին, մկանների վաղաժամ թուլացումից եւ դրա հետ կապված բարդություններից:

Կարեւոր է նշել, որ հետազոտության մեջ հայտնաբերված մեխանիզմները կարող են համապատասխանել ոչ միայն մկանային հյուսվածքին, այլեւ մարմնի այլ համակարգերին, որոնք գործում են ցիրկադային ռիթմերին համապատասխան: Սա ցույց է տալիս հետագա հետազոտությունների անհրաժեշտությունը: