Thorax ամսագրում հրապարակված նոր հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ ապագա մայրերի սննդային վարքի խանգարումները կապված են իրենց երեխաների մոտ ասթմայի և շնչահեղձությունների դրվագների բարձր ռիսկի հետ։

Այս կապը պահպանվում է՝ անկախ խանգարման տեսակից, դեպրեսիայի կամ անհանգստության առկայությունից, ինչպես նաև այն բանից, թե որ ժամանակահատվածում է երեխան ենթարկվել ազդեցության. մինչև հղիությունը, հղիության ընթացքում, թե ծննդաբերությունից հետո։ Գիտնականները կոչ են անում սննդային վարքի խանգարումներ ունեցող հղի կանանց մասնագիտացված աջակցությունը ներառել առողջապահական համակարգում՝ երեխաների շնչառական առողջությունը բարելավելու նպատակով։

Ավելի վաղ երեխայի շնչառության վրա մոր հոգեկան վիճակի ազդեցությունը հիմնականում ուսումնասիրվել է դեպրեսիայի, անհանգստության կամ սթրեսի միջոցով։ Անորեքսիայի և բուլիմիայի նման վիճակների վերաբերյալ տվյալները զգալիորեն քիչ են եղել։ Ընդ որում, արդեն հայտնի է, որ մայրական սննդային խանգարումները ազդում են երեխաների ճանաչողական, էմոցիոնալ և վարքային զարգացման վրա, սակայն ֆիզիկական առողջության վրա ազդեցությունը մնում է պակաս ուսումնասիրված։

Այս բացը լրացնելու համար հետազոտողները վերլուծել են ԵՄ մանկական կոհորտային ցանցի յոթ եվրոպական կոհորտներից 131,495 մայր-երեխա զույգերի տվյալները: Նրանք գնահատել են կանանց մոտ հղիությունից առաջ սննդային խանգարումների և նախադպրոցական տարիքում շնչահեղձության և դպրոցական տարիքում ասթմայի ռիսկի միջև կապը: Նրանք նաև համեմատել են դեպրեսիա կամ անհանգստություն չունեցող կանանց մոտ ռիսկերը, առանձին-առանձին դիտարկել են անորեքսիան և բուլիմիան, ինչպես նաև ազդեցության ժամանակը:

Հղիությունից առաջ սննդային խանգարումների տարածվածությունը տարբեր խմբերում տատանվել է 1%-ից մինչև 17%: Այս խանգարումներ ունեցող կանանց 11-75%-ի մոտ նկատվել է միաժամանակյա դեպրեսիա կամ անհանգստություն: Երեխաների մոտ շնչահեղձության տարածվածությունը հասել է 21-50%-ի, իսկ ասթման՝ 2%-ից մինչև գրեթե 17.5%:

Հղիությունից առաջ մոր մոտ սննդային խանգարման պատմությունը կապված է եղել շնչահեղձության 25%-ով բարձրացման և երեխայի մոտ ասթմայի 26%-ով բարձրացման ռիսկի հետ։ Այս ցուցանիշները գործնականում անփոփոխ են մնացել դեպրեսիա կամ անհանգստություն ունեցող կանանց բացառելուց հետո։

Անորեքսիայի և բուլիմիայի համար ասթմայի հետ կապված նմանատիպ կապեր են հայտնաբերվել, իսկ շնչահեղձություններն ավելի հաճախ կապվել են հենց բուլիմիայի հետ։ Անկախ այն բանից, թե որ ժամանակահատվածում է տեղի ունեցել ազդեցությունը՝ մինչև հղիությունը, հղիության ընթացքում, թե դրանից հետո, հստակ առանձնապես վտանգավոր «կրիտիկական կետ» չի հայտնաբերվել։

Հետազոտությունն ունի դիտողական բնույթ, ուստի անհնար է պնդել ուղղակի պատճառահետևանքային կապի մասին։ Հեղինակները նշում են ինչպես սննդային խանգարումների, այնպես էլ շնչառական խնդիրների տարածվածության լայն տատանումները տարբեր երկրներում, սակայն ընդգծում են, որ ասոցիացիաների ուղղությունն ու մասշտաբը մնացել են կայուն։

Այս կապի մեխանիզմները դեռևս պարզ չեն։ Ենթադրվում է, որ հոգեկան խանգարումները և սթրեսը կարող են ակտիվացնել մոր հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-մակերիկամային համակարգը, ինչն ազդում է պտղի թոքերի զարգացման և երեխայի իմունիտետի ձևավորման վրա։ Հայտնի է նաև, որ սննդային խանգարումներ ունեցող մայրերի երեխաներն ավելի հաճախ են ծնվում ժամկետից շուտ, ունեն աճի սահմանափակում, ցածր քաշ ծննդյան ժամանակ կամ ծնվում են կեսարյան հատման միջոցով։ Իսկ այս գործոններն ինքնին բարձրացնում են շնչառական խանգարումների ռիսկը։ Բացի այդ, ինչպես հոգեկան խանգարումները, այնպես էլ ասթման կարող են ունենալ ընդհանուր իմունային և բորբոքային մեխանիզմներ, ինչը ցույց է տալիս հնարավոր գենետիկ փոխկապակցվածություն։

Հեղինակները ընդգծում են սննդային խանգարումները վաղ շնչառական անբավարարության ռիսկի գործոնների վերաբերյալ հետազոտություններում ներառելու և դրանց ախտորոշումն ու աջակցությունը մայրական առողջապահական խնամքի մեջ ինտեգրելու անհրաժեշտությունը՝ երեխաների մոտ շնչառական խնդիրների հավանականությունը նվազեցնելու համար։