ScienceNews-ի փոխանցմամբ՝ ԱՄՆ Բեթեսդայի Ազգային քաղցկեղի ինստիտուտի վիրուսաբան Քրիս Բաքը հայտարարել է գարեջրի վրա հիմնված առաջին պատվաստանյութի մշակման մասին։

Բաքի խոսքով՝ իր մշակումը պաշտպանում է BK պոլիոմավիրուսի մի քանի ենթատիպերից։ Այս տարածված ԴՆԹ վիրուսը վարակում է մարդկանց մեծ մասին մանկության տարիներին։ Այն ասիմպտոմատիկ է, բայց մնում է երիկամներում և թուլացած իմունային համակարգի դեպքում կարող է վերակտիվանալ և առաջացնել նեֆրոպաթիա (երիկամների վնասում) կամ հեմոռագիկ ցիստիտ։ Սա հատկապես վտանգավոր է երիկամի փոխպատվաստում ստացած մարդկանց համար, քանի որ վիրուսը կարող է ստիպել մարմնին մերժել այն։

Գարեջրի դեմ պատվաստանյութի համար Բաքն օգտագործել է Saccharomyces cerevisiae խմորիչ, որն օգտագործվում է հաց, գարեջուր, գինի, շոկոլադ և նույնիսկ սուրճ պատրաստելու համար, հաղորդում է Afisha Daily-ն։ Այս խմորիչն օգտագործելով՝ նա արտադրել է վիրուսանման մասնիկներ, որոնք անկարող են վարակ առաջացնել։

Այնուհետև գիտնականը գարեջուր է պատրաստել այս խմորիչով և սկսել է փորձարկումներ անել իր վրա։ Նա հինգ օր շարունակ օրական մեկ պինտ գարեջուր է խմել, որին հաջորդել են ևս երկու հնգօրյա «բուստեր» կուրսեր՝ յոթ շաբաթ ընդմիջումներով։ Հակամարմինների մակարդակը չափելու համար նա պարբերաբար արյուն էր վերցնում մատից։

Ըստ Բաքի՝ BK պոլիոմավիրուսի մի քանի ենթատիպերի նկատմամբ իր հակամարմինները հասել են փոխպատվաստված հիվանդների համար պաշտպանիչ համարվող մակարդակների։ Նա որևէ կողմնակի ազդեցություն չի ունեցել, բացի թունավորումից։

Բաքը իր ինքնփորձարկման տվյալները հրապարակել է Zenodo հարթակում և Substack-ի բլոգում։ Աշխատանքը չի գրախոսվել։ Առողջապահության ազգային ինստիտուտների էթիկայի կոմիտեները չեն հաստատել ինքնփորձարկումը՝ հղում անելով ռիսկերին և ստանդարտ կլինիկական փորձարկումների բացակայությանը։

Որոշ գիտնականներ քննադատել են Բաքի մոտեցումը՝ ընդգծելով, որ անվտանգության և արդյունավետության վերաբերյալ եզրակացություններ չեն կարող արվել մեկ անհատի փորձից, և որ խոցելի հիվանդների համար նախատեսված պատվաստանյութերը պետք է անցնեն խիստ կլինիկական փորձարկումներ։ Այլ հետազոտողներ բանավոր պատվաստանյութի գաղափարը խոստումնալից են համարում, բայց կասկածամիտ են ընտրված առաջընթացի ուղու նկատմամբ։

Բաքն ինքը ասում է, որ հույս ունի ի վերջո ստանալ FDA-ի պաշտոնական հաստատումը, բայց միաժամանակ ուսումնասիրում է խմորիչի պատվաստանյութը որպես սննդամթերք կամ հավելում շուկայահանելու հնարավորությունը, որտեղ փորձարկման պահանջները զգալիորեն ավելի մեղմ են։

«Սա իմ ողջ կարիերայի ամենակարևոր աշխատանքն է։ Այն այնքան կարևոր է, որ ես պատրաստ եմ դրա համար ռիսկի դիմել իմ կարիերայի համար։ Ինստիտուտի հետ իմ պայմանագրում նշված է, որ իմ աշխատանքը գիտական գիտելիքներ ստեղծելն ու տարածելն է։ Ահա թե ինչ եմ ես անում. ստեղծում եմ գիտելիքներ, տարածում դրանք և փորձում եմ դրանք վաճառել հանրությանը», - նշեց գիտնականը։