նախընտրելի դարձնել
The Journal of Clinical Investigation ամսագրում հրապարակված վերջին տեսական հետազոտության մեջ գիտնականներն ամփոփել են շուրջ երկու հարյուր գիտական աշխատանքների տվյալները՝ այսպես կոչված «աղիք-ուղեղ» առանցքի ուսումնասիրության գործում վերջին տասնամյակի ձեռքբերումները համակարգելու համար։ Հեղինակները ցույց են տալիս, որ մարսողական համակարգի և կենտրոնական նյարդային համակարգի միջև կապը հորինվածք չէ, այլ հիմնված է կոնկրետ կենսաբանական մեխանիզմների վրա։
Ակնարկում առանձնացված են փոխգործակցության չորս հիմնական ուղիները: Առաջինը հորմոնալ ուղին է. աղիքները հանդիսանում են օրգանիզմի խոշորագույն հորմոնալ ակտիվ օրգանը և արտադրում են ավելի քան երեսուն ազդանշանային նյութեր: Օրինակ՝ սերոտոնինի ավելի քան իննսուն տոկոսը առաջանում է հենց աղիքներում, որտեղ այն հիմնականում կարգավորում է տեղային գործընթացները՝ առանց անմիջականորեն ուղեղ թափանցելու: Երկրորդը նյարդային ուղին է՝ աղիքային բջիջների և թափառող նյարդի միջև ուղղակի կապերի միջոցով: Այս ազդանշանները փոխանցվում են չափազանց արագ և կարող են ազդել ախորժակի, սննդային նախասիրությունների և պարգևատրման զգացողության վրա:
Երրորդ մեխանիզմը կապված է աղիքային միկրոֆլորայի հետ: Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ մանրէների կազմի որոշակի փոփոխությունները կապված են նյարդաբանական և հոգեկան հիվանդությունների հետ: Մասնավորապես, Պարկինսոնի հիվանդության դեպքում առաջ է քաշվել հիպոթեզ, ըստ որի՝ ախտաբանական սպիտակուցները կարող են ձևավորվել աղիքներում, այնուհետև նյարդային ուղիներով տարածվել դեպի ուղեղ, թեև այս գործընթացը դեռևս մնում է գիտական բանավեճերի առարկա: Չորրորդ ուղին իմունայինն է: Սթրեսն ընդունակ է բարձրացնել աղիքային պատի թափանցելիությունը, ինչը գործի է դնում իմունային ռեակցիաներ, որոնք կենդանիների վրա կատարված փորձերում հանգեցնում են վարքագծի փոփոխությունների և տագնապայնության:
Ակնարկը նաև ցույց է տալիս, որ բուժման արդի մեթոդներն արդեն իսկ օգտագործում են այս մեխանիզմները: Գրգռված աղիքի համախտանիշի բուժման համար նախատեսված դեղամիջոցները նվազեցնում են ցավը՝ ներազդելով աղիքների և ուղեղի միջև նյարդային ազդանշանների վրա, իսկ քաշի նվազեցման համար նախատեսված դեղերը ազդում են հագեցվածության զգացումը կարգավորող հորմոնալ ուղիների վրա:
Հեղինակները գալիս են այն եզրակացության, որ «աղիք-ուղեղ» առանցքը իրենից ներկայացնում է բարդ, երկկողմանի համակարգ, որին մասնակցում են նյարդերը, հորմոնները, մանրէները և իմունային բջիջները: Այս գործընթացների ըմբռնումը հեռանկարներ է բացում ինչպես ստամոքս-աղիքային, այնպես էլ նյարդաբանական ու հոգեկան հիվանդությունների ավելի ճշգրիտ և անհատականացված բուժման համար, թեև պացիենտների միջև առկա տարբերությունները և արդյունքների վերարտադրելիության բարդությունը լուրջ մարտահրավեր են մնում ապագա հետազոտությունների համար:
