Էլեուտերոկոկ փշոտը (E. senticosus), որն առավել հայտնի է որպես սիբիրյան ժենշեն, թեև բուսաբանորեն տարբերվում է իսկական Panax ginseng-ից, դարեր շարունակ օգտագործվել է Հյուսիսարևելյան Ասիայի ավանդական բժշկության մեջ: Ինչպես գրում է News Medical Life Sciences-ը, այն Եվրոպայում ճանաչված է իր ավանդական կիրառմամբ աստենիայի ախտանիշների դեպքում, ինչպիսիք են հոգնածությունը և թուլությունը:

Ժամանակակից ֆարմակոլոգիական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ էլեուտերոզիդները, կոֆեոիլքինաթթուները և պոլիսախարիդները նախակլինիկական մոդելներում կարող են ազդել բորբոքային ազդանշանային ուղիների, նյարդաիմունային ռեակցիաների և բջջային էներգետիկ փոխանակության վրա: Այնուամենայնիվ, կլինիկական տվյալները մնում են սահմանափակ, մեթոդաբանորեն տարբերվող և անբավարար՝ արդյունավետության վերաբերյալ վերջնական եզրակացություններ անելու համար:

E. senticosus-ի արմատը պարունակում է ֆենոլային միացություններ, լիգնաններ, կումարիններ և պոլիսախարիդներ, ընդ որում՝ որակի հիմնական մարկերներն են էլեուտերոզիդ B-ն և E-ն: Ենթադրյալ կենսաբանորեն ակտիվ բաղադրիչների թվում էլեուտերոզիդ B-ն կապում են բույսի հակաբորբոքային և ադապտոգեն հատկությունների հետ, թեև դրա ազդեցությունն ամբողջությամբ չի բացատրում հոգնածության նվազեցման էֆեկտը: Արմատում առկա են նաև իզոֆրակսիդին և այլ կումարիններ, ֆլավոնոիդներ, տրիտերպենոիդային սապոնիններ ու ստերոիդներ, իսկ բաղադրությունը կարող է տատանվել՝ կախված կլիմայից, էկոլոգիայից և բույսի գենետիկայից:

Նախակլինիկական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ E. senticosus-ի էքստրակտները կարող են ընկճել բորբոքման ազդանշանային ուղիները՝ նվազեցնելով NF-kB կորիզային գործոնի էքսպրեսիան, MAP-կինազների ֆոսֆորիլացումը և IL-6 ու TNF-alpha նախաբորբոքային ցիտոկինների մակարդակը, ինչպես նաև սահմանափակել iNOS-ի ակտիվությունը: Այս էֆեկտները նկատվում են բջջային և կենդանական մոդելներում, սակայն կախված են էքստրակտի տեսակից և հետազոտվող հյուսվածքից:

Նյարդապաշտպան էֆեկտները կապում են էլեուտերոզիդների հակաբորբոքային ակտիվության հետ, ինչը կարևոր է նեյրոդեգեներատիվ գործընթացների համար: Նախակլինիկական մոդելներում E. senticosus-ը նվազեցրել է նեյրոբորբոքումը, բարձրացրել ուղեղի նեյրոտրոֆիկ գործոնի (BDNF) մակարդակը և դրսևորել տագնապամարիչ ու հակադեպրեսանտային գործողության պոտենցիալ, սակայն մարդկանց վրա կլինիկական ապացույցները դեռևս բավարար չեն:

Չնայած ադապտոգենի հանրահայտ սահմանմանը՝ մարդու հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-մակերիկամ համակարգի վրա կայուն ազդեցության ուղղակի ապացույցները քիչ են։ Փոքր հետազոտությունները ցույց են տվել դիմացկունության, լիպիդների նյութափոխանակության և թթվածնի սպառման հնարավոր բարելավում, սակայն արդյունքները սահմանափակ են փոքր ընտրանքների, ստանդարտացման բացակայության և պլացեբո-վերահսկողության պատճառով։

Դեղամիջոցների եվրոպական գործակալությունը (EMA) էլեուտերոկոկի արմատը չի դասում հոգնածության դեմ կլինիկորեն ապացուցված միջոցների շարքին, սակայն թույլատրում է դրա կիրառումը աստենիայի ախտանիշների դեպքում մեծահասակների և 12 տարեկանից բարձր դեռահասների համար՝ երկու ամսից ոչ ավելի ժամկետով։ Առավելագույն չափաբաժինը օրական 4 գ չոր արմատն է՝ էլեուտերոզիդ B և E-ի առնվազն 0,08% պարունակության վերահսկմամբ։

Բույսն ընդհանուր առմամբ համարվում է անվտանգ, սակայն նկարագրված են կողմնակի ազդեցություններ՝ անքնություն, դյուրագրգռություն, տախիկարդիա և գլխացավ։ Գոյություն ունի նաև այլ դեղամիջոցների, այդ թվում՝ հակադեպրեսանտների հետ փոխազդեցության ռիսկ, ինչը կարող է ուժեղացնել արյունահոսությունը կամ առաջացնել գրգռվածություն, գլխապտույտ և գլխացավ։