Նոր թիրախային ռադիոֆարմացևտիկ թերապիան հուսադրող արդյունքներ է ցուցաբերել ենթաստամոքսային գեղձի ծաղկաբջջային ադենոկարցինոմայի (PDAC) դեմ, որը քաղցկեղի ամենամահաբեր ձևերից մեկն է: Հետազոտության արդյունքները, որոնք հրապարակվել են «Միջուկային բժշկության հանդեսի» մայիսյան համարում, ցույց են տվել, որ փորձարարական բուժումն ընդունակ է զգալիորեն դանդաղեցնել ուռուցքի աճը և նույնիսկ հիվանդության լիակատար ռեմիսիա առաջացնել նախակլինիկական մոդելներում:

PDAC-ին բաժին է ընկնում ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի բոլոր դեպքերի ավելի քան 90%-ը, և այն աչքի է ընկնում ծայրահեղ անբարենպաստ կանխատեսմամբ: Մետաստազներով բուժառուների շրջանում հնգամյա կյանքը մնում է 5%-ից ցածր: Միակ պոտենցիալ բուժական մեթոդը դեռևս վիրահատությունն է, սակայն այն հնարավոր է բուժառուների միայն փոքր մասի մոտ, քանի որ հիվանդությունը հաճախ հայտնաբերվում է արդեն ուշ փուլերում:

Ըստ Ուպսալայի համալսարանի պրոֆեսոր Մարիկա Նեստորի՝ ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղը ծայրահեղ դժվար է ենթարկվում բուժման, ուստի թերապիայի նոր մեթոդների որոնումն առանձնահատուկ կարևորություն ունի: Նրա թիմի նախորդ հետազոտությունները ցույց են տվել, որ CD44v6 մարկերը էքսպրեսիայի ենթարկող ուռուցքները կարող են թիրախ դառնալ առավել ճշգրիտ ռադիոֆարմացևտիկ թերապիայի համար:

Հետազոտության ընթացքում գիտնականներն ուսումնասիրել են փորձարարական 177Lu-AKIR001 ռադիոդեղամիջոցը ինչպես որպես առանձին բուժում, այնպես էլ ստանդարտ քիմիաթերապիայի հետ համակցված: Սկզբում մասնագետները վերլուծել են ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի չորս բջջային գծեր՝ գնահատելու համար CD44v6-ի էքսպրեսիան, ռադիոլիգանդի կապումը և զգայունությունը քիմիաթերապիայի նկատմամբ:

Այնուհետև թերապիան փորձարկվել է մկների վրա, որոնց պատվաստված են եղել մարդու ենթաստամոքսային գեղձի ուռուցքային բջիջներ: Կենդանիները ստացել են կամ միայն 177Lu-AKIR001, կամ միայն քիմիաթերապիա, կամ երկու մեթոդների համակցությունը: Դրանից հետո հետազոտողները գնահատել են բուժման արդյունավետությունն ու հնարավոր կողմնակի ազդեցությունները:

Ուսումնասիրված չորս բջջային գծերից երեքը ցուցաբերել են CD44v6-ի էքսպրեսիա: Մկների վրա կատարված փորձերում 177Lu-AKIR001-ի կուտակումն ուռուցքներում եղել է արտահայտված և բարձր ընտրողական (սելեկտիվ): Դեղամիջոցը ճնշել է ուռուցքի աճը՝ կախված դոզայից. լիակատար ռեմիսիա է գրանցվել 12 MBq դեղամիջոց ստացած մկների 40%-ի շրջանում: Ռադիոֆարմպրեպարատի ավելի ցածր դոզայի համակցումը պակլիտաքսելով քիմիաթերապիայի հետ ապահովել է լիակատար ռեմիսիա կենդանիների 14%-ի շրջանում: Ընդ որում, լուրջ տոքսիկություն չի հայտնաբերվել:

Նեստորը նշել է, որ թիրախային ռադիոթերապիան արդեն իսկ փոխել է շագանակագեղձի քաղցկեղի և նեյրոէնդոկրին ուռուցքների բուժման մոտեցումները: Նոր արդյունքները ցույց են տալիս, որ CD44v6-ը կարող է դառնալ ևս մեկ հեռանկարային թիրախ նմանատիպ բուժման համար՝ հատկապես ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղի դեպքում, որտեղ թերապիայի նոր տարբերակները ծայրահեղ անհրաժեշտ են:

Փորձարարական 177Lu-AKIR001 թերապիան արդեն անցնում է կլինիկական հետազոտություններ այլ չարորակ ուռուցքների դեպքում: Ըստ հետազոտողների՝ կլինիկական ծրագրի ընդլայնումը կօգնի պարզել, թե ինչպես հնարավոր կլինի կիրառել բուժման այս մեթոդը ենթաստամոքսային գեղձի քաղցկեղով բուժառուների համար ապագայում: