Գյուլբենկյան ինստիտուտի մի խումբ հետազոտողներ պարզել են, որ ուղեղի բջիջները կարող են հայտնաբերել արյան մեջ մալարիայի մակաբույծների առկայությունը՝ առաջացնելով ուղեղային մալարիայի հիմքում ընկած բորբոքումը: 

Ուղեղային մալարիան Plasmodium falciparum վարակի ծանր բարդություն է՝ մալարիա առաջացնող մակաբույծներից ամենամահաբերը: Հիվանդության այս ձեւը դրսեւորվում է գիտակցության խանգարումով եւ կոմայի մեջ եւ հիմնականում ազդում է մինչեւ 5 տարեկան երեխաների վրա՝ լինելով Աֆրիկայում այս տարիքային խմբում մահացության հիմնական պատճառներից մեկը:  Ուղեղային մալարիան առաջանում է վարակի նկատմամբ տարածված բորբոքային արձագանքից, որը հանգեցնում է նյարդաբանական բարդությունների:

Գյուլբենկյան ինստիտուտի ղեկավարած նոր հետազոտությունը, որը հրապարակվել է Proceedings of the National Academy of Sciences ամսագրում, ցույց է տվել, որ ուղեղի էնդոթելիային բջիջները վճռորոշ դեր են խաղում մալարիայի մակաբույծ վարակը վաղ փուլում զգալու գործում:

Գիտնականները նշել են, որ նրանք սովորաբար կապում են վարակի արձագանքման այս սկզբնական փուլը իմունային համակարգի բջիջների հետ: Արդեն հայտնի է, որ նրանք արձագանքում են, բայց ուղեղի բջիջները եւ, հնարավոր է, այլ օրգաններ նույնպես ունեն վարակ զգալու այս ունակությունը, քանի որ նրանք ունեն նույն սենսորները: